COULEUR LOCALE TROUWEN EN IWU IN BENIN CITY (mei 1997)

Itohan is een uit de historische stad Benin City afkomstige vriendin. Ze is achter in de twintig en haar ouders vonden dat zij tot de categorie "senior girls" oftewel "oude vrijsters" begon te behoren en dat dat de eer van de familie te na was. Hoewel IT (aye-tee op z'n Engels), zoals al haar vrienden Itohan noemen, al sinds jaren een vaste vriend had, kwam die niet voor een huwelijk in aanmerking om de simpele reden dat hij al met iemand anders was getrouwd. De oplossing van het probleem lag echter binnen handbereik in de vorm van Ehiozuwa oftewel Ee-jay. Niet dat iemand zich E-jay eigenlijk herinnerde want hij was zo'n twaalf jaar geleden naar Houston, Texas vertrokken. Maar zijn ouders in Benin City vonden dat het ook voor hem tijd werd om te gaan trouwen en waren op zoek gegaan naar een geschikte schoondochter. En zo regelden wederzijdse ouders een maand of acht geleden het huwelijk van hun kinderen.
Vanuit het huis van IT's vriend in Lagos sprak het aanstaande paar een paar keer met elkaar via de telefoon en ontmoette elkaar daarna ter verdere kennismaking in London. IT is een heel praktische vrouw, die zich niet verzette tegen de ouderlijke beslissing, want toen ik haar eenmaal terug in Lagos plaagde met haar lange afstands romance, zei ze slechts "This is what my parents want and I'll grow to love him". Ee-Jay had niets te klagen want die kreeg, letterlijk, zo maar een leuke jonge vrouw in de schoot geworpen.

De uitnodiging voor het bijwonen van het huwelijk bestaat uit twee invitaties: één voor de "native law", de huwelijkssluiting volgens lokaal gebruik, en één voor de kerkelijke inzegening een dag later. In Nigeria worden deze ceremonies de "engagement" en de "white wedding" genoemd en getuigen van een soepel inspelen op de door de Europese kolonisatoren, missionarissen en zendelingen geïntroduceerde formele huwelijkssluiting zonder de eigen tradities op te geven. Dit bood mij een mooie gelegenheid om na de vele Yoruba "engagements" die ik de afgelopen jaren in Lagos bijwoonde eens een traditionale Benin huwelijksceremonie van nabij te zien.

De vorige keer dat ik naar Benin City reisde is al weer acht maanden geleden. Het wegdek van de Lagos - Benin Express Way, de autosnelweg die toen nog deels onbegaanbaar was, is sterk verbeterd. In plaats van de vier en een half uur die het in oktober nog duurde, duurt de reis nu bijna een uur korter. Een minder positieve verandering is het sterk toegenomen aantal kontroleposten van de politie en het leger. Volgens de officiële lezing is dit om de misdaad terug te dringen. Weggebruikers ervaren het echter als extra, zij het onoffciële, tolheffing en noemen de politieposten dan ook "cheque points" in plaats van "check points". De veelal onregelmatig en niet al te ruim betaalde onofficiële tolgaarders in uniform noemen dit hun eigen versie van het Family Support Programma. Het échte Family Support Programma is een door de echtgenote van het staatshoofd geleid programma voor de ontwikkeling van het platteland en ter ondersteuning van achterstandsgroepen in de grote steden.
Het gezeur bij de kontroleposten valt best mee, maar dat komt misschien omdat ik nu al een jaar of tien met enige regelmaat wordt aangehouden door zwaar bewapende mannen in uniform. De consignes zijn eenvoudig: zorg ervoor dat al je papieren, zowel voor de auto als voor alle personen in de auto in orde zijn en dat je deze papieren bij je hebt. Blijf glimlachen (niet altijd even gemakkelijk) wat er ook voor onzinnige vragen worden gesteld en voel je vooral niet verplicht aan iedereen die daar om vraagt geld af te schuiven. Doe je dat toch, laat dan vooral niet zien hoeveel geld je bij je hebt, want dan kost het altijd meer.

De dag voor het traditionele huwelijk bezoek ik de ouders van de bruid om mijzelf voor te stellen en om toestemming te vragen voor het maken van foto's tijdens de ceremonie. Het treft dat de vertegenwoordigers van beide families net de laatste details van de huwelijkssluiting aan het bespreken zijn en ik eerder op de dag heb geleerd hoe men in het Edo, de lokale taal, op een van respekt getuigende manier een groep mensen dient te begroeten. Mijn "wa domo", breekt het ijs onmiddelijk en maakt de weg vrij voor het maken van foto's en het krijgen van deskundige uitleg bij de gebeurtenissen van de volgende dag.

Tijdens mijn korte kennismakingsbezoek word ik bij het weggaan voorgesteld aan de bejaarde grootmoeder van Itohan. Zij draagt een buba - een ruim vallende blouse met een boothals - die de vanaf de bovenkant haar borstbeen naar beneden lopende lijnen van haar Iwu lichaamsbesnijding onthult. Hierdoor word ik direkt gekonfronteerd met het tweede doel van mijn bezoek aan Benin City en dat is om meer te weten te komen over Iwu, de lichaamsbesnijding welke gebruikelijk was in het oude Koninkrijk Benin, maar die met de nu nog in leven zijnde oudere dragers ervan aan het uitsterven is. Wat mij vooral bezig houdt is het dokumenteren van een eeuwenoud verschijnsel dat naar het schijnt vrijwel geheel ongedokumenteerd dreigt te verdwijnen. Ik wil foto's maken van mensen die nog een Iwu hebben, ik wil met ze praten over hun herinneringen aan het moment dat de Iwu in het bovenlichaam en het gezicht werd gesneden. Ik wil praten met een nog in leven zijnde Osiwu, de traditionele chirurg die de Iwu aanbracht en in een dubbelfunktie tevens verantwoordelijk was voor het besnijden van zowel de mannen als de vrouwen. En dit wil ik nog nadrukkelijker nadat ik in een catalogus van een in begin 1991 in Brussel georganiseerde tentoonstelling onder de titel "Hofkunst uit Afrika - De Benin-verzameling van het Museum für Völkerkunde te Wenen" moest lezen dat :

...."Tegenover de vaak overladen kleding op de meeste platen uit Benin, staat de voorstelling van een volledig naakte knaap. Hij staat rechtop met recht naar onderen uitgestrekte armen. Zoals bij vele andere voorstellingen op platen, loopt er over de neus een verticale nerfversiering. Merkwaardig is de versiering van het naakte lichaam door middel van diep ingesneden lijnen. Hoewel er op het eerste gezicht gedacht kan worden aan een tatoeage, wordt deze interpretatie over het algemeen verworpen, aangezien het volkomen uitgesloten wordt geacht dat men de penis en zelfs de eikel getatoeëerd zou hebben. Het zou veeleer gaan om een beschildering van het lichaam, die in verband zou kunnen staan met puberteitsrituelen en initiatieceremoniën." ......

Het boekje Nigerian Body Adornment - Nigeriaanse Lichaamsversiering - waarin uitgebreid wordt ingegaan op lichaamsdekoratie meldt slechts dat:

"Lichaams besnijding in Benin. Honderden jaren geleden rapporteerden reizigers dat de lichamen van de kinderen in Benin bedekt waren met merktekens, speciaal de lichamen van de meisjes. Bij vrouwen werden tien lange lidtekens op hun lichaam gemaakt, van de oksels tot in hun liezen. Deze merktekens stonden bekend als "the Royal Marks of Benin". Zij waren zo breed als een vinger"

't Valt niet mee om iets dergelijks te organiseren, want aan de meeste van mijn uit Benin City afkomstige kennissen moet ik eerst uitgelegen wat Iwu is. 't Is dan ook een gebruik dat in het begin van de dertiger jaren van deze eeuw werd afgeschaft door de toen regerende monarch Oba Akenzua II omdat naar zijn mening "de Iwu niet meer in de moderne samenleving paste". Dezelfde Oba zorgde er overigens ook voor dat de in het citaat genoemde blote knapen, de Omada, aangekleed werden. Traditioneel waren de mannelijke bedienden van het paleis tot dan toe niet gekleed, maar ook dát paste niet meer bij de moderne tijd én de bekering tot het Christendom van deze Oba. Er doet overigens een verhaal de ronde dat de echtgenote van de Engelse Goeverneur Clifford bij een bezoek aan Benin City in 1920 zo geschokt was door het zien van al die naakte mannen en knapen in het Koninklijk Paleis, dat voor volwassen mannelijke paleisbedienden het verplicht ongekleed gaan onmiddelijk werd afgeschaft. De volledige afschaffing moest wachten tot na het aantreden van zijn opvolger in 1933.

De Iwu werd enige honderden jaren lang op gezicht en bovenlichaam van de inwoners van Benin City die tot de Edo bevolkingsgroep behoorden aangebracht en diende als een teken van stamverwantschap van de dragers ervan (tribal marks). Dit in tegenstelling tot de meeste andere etnische groepen in Nigeria die de tribal marks veelal uitsluitend op het gezicht aanbrachten. Aanbrachten, omdat het aanbrengen van tribal marks tegenwoordig als mutulation or scarification (verminking) wordt beschouwd en bij de wet is verboden.

Zelf kwam ik door toeval op het spoor van de Iwu. Een paar jaar geleden las ik een recensie van het boekje "Tales from Benin", ik wilde het boekje kopen maar bij de weinige boekwinkels in Lagos was het niet te koop. Vervolgens schakelde ik een kennis uit Benin City in die het uiteindelijk, alweer bij toeval, pas na jaren vond toen ze in een kleine privékliniek een oogoperatie moest ondergaan. De oogchirurg en eigenaar van de kliniek bleek tevens de schrijver van "Tales from Benin", had dit in eigen beheer uitgegeven en verkocht het in de kliniek. Maar had die blanke voor wie het boekje werd gekocht dan ook geen belangstelling voor zijn andere publikaties? Toen ik aldus vorig jaar september naar de oogkliniek toog, kocht ik het zijn andere boekje "Iwu, the body markings of the Edo People" en daarmee werd onmiddelijk mijn belangstelling voor de Iwu gewekt. Mijn nieuwsgierigheid nam verder toe toen ik een paar weken later bij een bezoek aan het koninklijk paleis voor het eerst iemand met Iwu inkepingen op het gezicht zag. 't Was een wat oudere vrouwelijke bediende van de "senior wife", de eerste vrouw, van de Oba die met twee collega's voor het paleis zat te wachten en die een volledige vrouwelijke gezichtsbesnijding droeg en die naar ik vermoedde waarschijnlijk ook een volledige lichaamsbesnijding moest hebben. Er mochten wat foto's van de hofdames worden gemaakt en al doende maakte ik snel een close up van het besneden gezicht en sinds deze ontmoeting heeft het onderwerp me niet meer losgelaten.

Voordat ik naar de traditionele huwelijkssluiting ga blader ik nog eens door het boek "Figures in Ebony" van Raymond Tong, een Britse onderwijzer die van 1949 tot 1953 in Benin City werkzaam was. Tong doet verslag van zijn ervaringen gedurende die periode en één van de hoofdstukken heet "Getting Married", maar er is de laatste vijftig jaar kennelijk dusdanig veel veranderd, dat ik naderhand geen enkel verband kan leggen tussen zijn ervaringen en de mijne. Destijds werd de bruidsprijs kennelijk op afbetaling voldaan in ruil voor werk op het land en als de termijnen niet op tijd werden betaald, haalde de familie de bruid gewoon terug totdat de betalingsachterstand was ingehaald!
't Is toch wel gek dat ik bijna veertig jaar na publikatie in Londen dit verhaal terug in de eigen omgeving kan lezen. Voorin het boek is een sticker geplakt van de verkopende boekhandel: Van Schaik's Book Store te Pretoria, daarna tweede hands of erger in Rotterdam door een vriend voor mij gekocht en vervolgens mee teruggereisd naar Nigeria en Benin City.

Stipt om twee uur "two o'clock promp", was mij verteld, zou de traditionele huwelijksceremonie beginnen, maar als ik om die tijd bij het huis van de bruid arriveer, kom ik haar jongere zusje Uwa tegen die op het punt staat weg te gaan om haar nagels en haar te doen. Ook de vader van de bruid loopt nog rond in zijn alledaagse kleren en dirigeert de voorbereidingen voor de receptie, die later op een groot terrein voor het huis plaats zal vinden.
Ik word naar binnen gestuurd, want traditionele huwelijken worden in Benin binnenshuis voltrokken. In de salon zitten al wat oudere familieleden van beide zijden te wachten, maar ik moet direkt naar de slaapverdieping komen waar men volop bezig is de aanstaande bruid volgens lokaal gebruik op te maken en te kleden. Bij de aankleding van de bruid ligt de nadruk op bloedkoralen kralen: halssnoeren, armbanden, oorknopjes en ringen, en ook de bij deze gelegenheid verplichte typische Benin City hoog opgetaste koninklijke pruik wordt rijk met koralen kralen versierd. In de kleedkamer is het een va et vient van uit Lagos arriverende vrienden en vriendinnen. Er wordt druk gekletst en Itohan, een uur voor haar huwelijk met E-jay, verzucht een paar keer "oh my darling George". Degenen die weten dat George tot voor kort IT's vaste vriend was, moeten daar erg om lachen en merken op dat de pre-huwelijkse biecht, de familie is goed katholiek, de vorige dag wel flink wat tijd genomen zal hebben.

Tegen half vier kan de in principe strikt besloten ceremonie, alleen direkte familieleden worden toegelaten, uiteindelijk beginnen. De salon is inmiddels overvol, "eerbied voor de ouderdom" wordt in Benin nog strikt beleden en jongere familieleden moeten voortdurend plaats maken voor de oudere, waardoor het aanwezige gezelschap in de loop van de middag zichtbaar vergrijsd.
Familieleden van de bruidegom aan de ene kant van de kamer, die van de bruid aan de andere kant. Het gebeuren gaat van start zonder de bruid en bruidegom en begint met een formele begroeting: het breken van de kolanoten en het uitspreken van een gebed. Terwijl bij de Yorubas de bruidegom vanaf dit moment heel nadrukkelijk bij het gebeuren wordt betrokken, blijft hij in Benin vrijwel tijdens de hele ceremonie buiten gezicht. Daarna wordt door de gasten, ten teken van de goede intenties van hun bezoek, gin aangeboden aan de familie van de bruid en hier gaat er meteen al iets mis. In plaats van te offeren aan de voorouders neemt het oudste aanwezige familielid van de bruidegom gretig een grote slok uit het glas. Protesten alom want na het plengen van wat gin, dient het glas te worden aangeboden aan de familie van de bruid. Verontschuldigingen worden aangeboden en er wordt opnieuw een kolanoot gebroken om de gemaakte fout uit te wissen. De tweede poging gin aan te bieden gaat daarna direkt goed, want de opa die dit moet doen wordt nu scherp in de gaten gehouden. Ook het rondgaan van de kolanoot en de gin gebeurt zo strikt als maar mogelijk naar rangorde van ouderdom, hoewel er soms even moet worden overlegd wie nu aan de beurt is. Als ik tegen de mij toegewezen begeleider zeg dat ik ook wel zin heb om wat te drinken wordt mij op strenge toon toegevoegd dat ik nog even geduld moet hebben want de ouderen gaan voor.
In de salon loopt de temperatuur flink op, er is geen airconditioning en helaas werken de fans niet op volle kracht, maar dat schijnt weinigen te storen. Na het uitwisselen van de beleefdheden en drankjes, wordt de bruidegom naar binnen geroepen en aan de familie van de bruid voorgesteld. Nadat de introductie naar tevredenheid is verlopen gaat de familie van de bruid accoord met het uithuwelijken van hun dochter. De traditie wil dat er nu eerst moet worden vastgesteld of de bruidegom en zijn familie wel zeker weten wie zij in hun familie gaan opnemen. Er wordt een bruid binnengeleid, haar hoofd, gezicht en schouders gaan schuil onder een omslagdoek. "Zijn jullie voor deze gekomen?" wordt er gevraagd. Niet dus, want de eerste twee bruiden die zo worden aangeboden zijn over het algemeen "namaak bruiden", meestal een zusje of een vriendin van de bruid. Onder luid gejoel worden de valse bruiden geweigerd, waarna de echte bruid begeleid door een groep zingende vriendinnen wordt binnengebracht. De feitelijke huwelijkssluiting, die bestaat uit het aanbieden en accepteren van de bruidsprijs, kan nu beginnen. Maar voor de tweede keer klinken er luide protesten van een groep familieleden die zich traditionalisten noemen, er mag vandaag per sé niet worden getrouwd! Het rumoer gaat geruime tijd door, naar het blijkt is vandaag een marktdag en op een marktdag kan er geen traditioneel huwelijk worden gesloten. Na langdurig heen en weer gepraat wordt er besloten dat alle geplande festiviteiten door kunnen gaan, maar dat het betalen van de bruidsprijs en dus de formele huwelijkssluiting pas de volgende dag zal kunnen plaatsvinden.

Met marktdagen in Afrika iets bizonders aan de hand, omdat er een andere kalender van toepassing is dan de zevendaagse week waaraan iedereen is gewend. Hoewel de centrale Obamarkt van Benin City iedere dag vol in bedrijf is, wordt voor andere markten nog steeds de pré-koloniale weekindeling van veelal vijf dagen aangehouden. De meeste (week-) markten vinden dus nog steeds iedere vijf dagen plaats, maar er zijn ook markten met een andere frequentie. Zo vindt de grote Oje textielmarkt in Ibadan iedere 17 dagen plaats.
Waarom er op een marktdag niet mag worden getrouwd blijft onduidelijk, het enige antwoord dat ik krijg is dat het tegen de traditie is. Mijn tegenwerping dat iedereen toch van te voren wist dat vandaag een marktdag zou zijn en men toch eerder had kunnen waarschuwen, wordt schouderophalend afgedaan. Zoiets doe je niet, daar moeten de ouders zelf op letten en als ze een fout maken, dan is dit de tijd en de plaats om ze daar op te wijzen. De volgende dag doe ik nog eens navraag bij de oude Chief Ize-Iyamu, die in het Koninkrijk Benin verantwoordelijk is voor het toezicht over de traditionele genezers, want ik blijf benieuwd naar wat er gebeurt als men tóch op een marktdag trouwt. Ook hier is het antwoord vaag, want zoiets doe je nu eenmaal niet. Maar als je het dan per ongeluk tóch doet, blijf ik aanhouden. Nou ja, dan heb je een vergissing begaan en dat kan niemand je kwalijk nemen. 't Is dus kennelijk net zo als met het eten varkensvlees door een moslim, als je niet weet dat het varkensvlees is, wordt je bijvoorbaat vergeven als je tegen het verbod zondigt.
Weken later wordt mij verteld dat je dergelijke zaken niet met vreemden bespreekt en zeker niet met een Ebo (een blanke). Daarna mij wordt er uitgelegd dat op de Edeken - de marktdag, de geestenwereld ook naar de markt gaat om boodschappen te doen en je het risiko loopt bij het betalen van de bruidsprijs een slechte geest in mensengedaante te trouwen. Wie er tegen beter weten in toch op een marktdag trouwt, heeft een zeer grote kans dat het huwelijk slecht afloopt of kinderloos blijft, althans volgens mijn zegsvrouw.

Nu de zaken zijn geregeld kan er worden gegeten en gedronken waarna de receptie met nog meer eten en drinken kan gaan beginnen. Op het terrein voor het huis van de ouders van de bruid, dat ongeveer de afmetingen van een voetbalveld heeft, staan langs drie kanten onder tentdakjes rijen stoelen opgesteld. Aan de kop van het veld is een overdekt podium gebouwd voor de band en de MC, de Master of Ceremonies. Geen Nigeriaans feest of receptie heeft ook maar enige kans van slagen zonder een MC, maar ook de Chairman of the Occasion is een onmisbare figuur. De Chairman, ouders van bruid en bruidegom en een aantal als belangrijk beschouwde aanwezigen worden door de MC naar de High Table genodigd, alweer zo'n onvermijdelijk Nigeriaans gebruik. Iedere huwelijksreceptie, ieder diner van enige omvang, iedere begrafenis, iedere gebeurtenis van belang heeft altijd een High Table. Degenen die aan de High Table zitten zijn de belangrijkste aanwezigen en de Chairman is de eerste onder zijn gelijken, hoewel hij daarzelf wellicht anders over zal denken. De Chairman van deze receptie begint met, alweer, het breken van de kolanoten en het openingsgebed. Ondertussen gaat ook het uitdelen van voedsel, drank en kleine kadootjes voor de aanwezigen, het zijn er honderden, gewoon door. De kadootjes zijn ook weer zoiets, die worden aangeboden aan de bruiloftsgasten door vrienden en familie en hebben onveranderlijk een afbeelding van het bruidspaar, de namen van bruid en bruidegom én de naam van de gulle gevers opgedrukt. Wat zijn dit voor kleine aandenkens waar soms letterlijk om wordt gevochten? Het zijn mokken, plastic bekers, notitieboekjes, plastic opbergdozen et cetera, die in Nigeria in de catergorie hebbedingetjes kunnen worden gerubriceerd.
Nadat de Chairman de kolanoten heeft gebroken en het gebed heeft uitgesproken, is het aan de MC om het bruidspaar uit te nodigen voor de eerste dans. Op sommige plaatsen in Nigeria heet dit de "Dollardans", omdat de gasten tijdens het dansen bruid en bruidegom nu kunnen "sprayen" oftewel bedelven onder het geld. De band is een perfekte imitatie van King Sunny Ade and his African Beats en speelt muziek die African Juju wordt genoemd. Het bruidspaar wordt al dansend onder de Naira biljetten bedolven, die door de gulle gevers op het voorhoofd en de hals worden gekleefd. IJverige bruidsdames lopen met plastic zakken rond om het geld namens het bruidspaar te verzamelen. Voor Nigerianen is dit een uitgelezen gelegenheid om te laten zien hoe geslaagd ze zijn in het leven, want bij het sprayen moet het liefst goed zichbaar zijn dat je een flinke stapel bankbiljetten aan het uitdelen bent, waarbij iedereen aan de kleur vanzelf kan zien of dit briefjes van 50 Naira, de grootst beschikbare coupure in Nigeria, zijn. Na zelf ook uitgebreid gesprayed te hebben, houd ik de receptie wat teleurgesteld voor gezien. In vergelijking met de Yoruba enagements is een Benin huwelijk één grote wanordige gebeurtenis waarbij in plaats van de bruid en bruidegom en hun vrienden, de wederzijdse families de hoofdrol spelen. De verklaring? Zij worden immers door dit huwelijk familie van elkaar!

De ochtend voor de trouwerij had ik gereserveerd om foto's te gaan maken van een oude vrouw met een volledige Iwu. Na enig aandringen had zij er via via in toegestemd om haar bovenlichaam te laten fotograferen, maar nu blijkt zij ziek te zijn en laat weten dat ik bij een volgend bezoek aan de stad nog maar eens terug moet komen.

De Iwu kent een aantal afzonderlijke patronen: verschillend voor mannen en vrouwen en verschillend voor personen van koninklijke bloede en gewone burgers. Het verschil tussen blauw bloed en rood bloed bestaat uit de inkepingen op het gezicht die bij leden van het koninklijk huis achterwege blijven. Uitsluitend de inwoners van het Koninkrijk Benin die tot de Edo bevolkingsgroep behoorden droegen de Iwu en inwoners van vreemde afkomst waren op deze manier gemakkelijk te herkennen. Ik heb een voorkeur voor de vrouwelijk Iwu omdat bij de vrouwen de Iwu veel uitgebreider is dan bij de mannen.
De uitgebreide Iwu voor vrouwen bestaat uit een achttal sneden ("blades") in het gezicht, de "Agbaduga": twee op iedere wang, twee aan ieder kant van de neusbrug en één over het midden van de kin. Daarnaast een afzonderlijke beschouwde groep van drie inkepingen op het voorhoofd, de centrale inkeping loopt van net onder de haarlijn tot aan de bovenkant van de neusbrug, de inkepingen links en rechts hiervan zijn iets korter.
Op het bovenlichaam worden zestien sneden gemaakt, twee inkepingen beginnend aan de bovenkant van het borstbeen naar links en rechts uitwaaieren langs de binnenkant van de borsten, waarna aan de onderkant van de borsten de inkepingen weer licht naar binnen lopen tot vlak boven de navel, waardoor er een gerekte driehoeksvorm ontstaat. Dan vanuit de navel vijf inkepingen die als een gespreide hand naar beneden lopen, vervolgens lopen als een dubbele set bretels zowel links als rechts aan de voor- en achterzijde van het bovenlichaam dubbele inkepingen vanaf de buitenkant van het sleutelbeen naar de bovenkant van de liezen aan de voorkant en tot net boven de billen aan de rugzijde. Tussen de onderkant van de linkerborst en de lies wordt nog een extra inkeping gemaakt, terwijl twee kleine inkepingen op iedere bovenarm het totaal op zestien brengen. Bij mannen werden er slechts zeven sneden op het bovenlichaam gemaakt en geen enkele op het gezicht.

Geen foto's dus, dan maar mijn vaste bezoek aan de bronsgieters van Igoun Street. Ik praat wat bij met Lumumba, de bronsgietende oom van mijn vaste begeleidster in Benin City. Na verloop van tijd gaat Lumumba naar de achterkant van het huis om het vuur voor de smeltkroezen wat op te stoken. Terwijl we daar zo staan te praten komt zijn grootmoeder uit de keuken uit om vuil te gaan weggooien op de afvalhoop achter in de tuin. Ze heeft alleen een wikkelrok omgeslagen en ik moet even van verbazing bijkomen als ik haar prachtige Iwu zie waarvan de denim blauwe kleur prachtig afsteekt tegen haar lichtbruin gekleurde huid. Omdat de meeste ouderen in Benin geen woord Engels spreken, laat ik haar vragen of ik haar Iwu mag fotograferen. Zij zegt ja, maar dan komt haar kleinzoon in het geweer, dit moet eerst in de familie worden besproken, want we kunnen (een vreemde blanke) niet zomaar foto's van het ontblote bovenlichaam van onze grootmoeder laten maken. Wanneer ik twee dagen later terugga om de uitslag van het familieberaad te vernemen is de uitslag negatief en oma wordt taktisch binnen gehouden. Nog steeds geen foto's en zelfs geen gesprek.

Ook het geplande gesprek met de Osiwu, de traditionele chirurg, dat wil zeggen de niet volgens de westerse traditie opgeleide geneesheer, loopt niet zoals verwacht. Er is nog een oude aan het koninklijk paleis verbonden Osiwu. Eén keer per maand verschijnt hij daar om zijn toelage op te halen en er is volgens zeggen maar één de paleisbedienden met wie hij wenst te spreken, deze is aangewezen om mij naar hem toe te brengen en als tolk op te treden. Doordat mijn begeleidster een malaria aanval heeft en niet verschijnt kom ik te laat op de afspraak en is de tolk niet meer beschikbaar, hij blijkt een belangrijk lid van het voetbalelftal van het paleis en de wedstrijd is net begonnen. Niets is er heiliger in Nigeria dan een voetbalwedstrijd. Bij mijn volgende bezoek dan maar wordt er gesuggereerd, als ik vertel dat ik de volgende morgen al weer vroeg terug moet naar Lagos.

Het kerkelijk huwelijk op zaterdag sla ik over, want uit ervaring weet ik dat een dergelijke dienst vele uren kan duren en daar ontbreekt mij het zitvlees voor. Naderhand hoor ik dat de voor elf uur geplande dienst ruim een uur te laat en ruim vier uur heeft geduurd. Wel bezoek ik de receptie erna, die volgens hetzelfde patroon verloopt als de receptie na de traditionel huwelijks ceremonie. De MC, de Chairman of the Occassion en de High Table alles zoals het hoort, maar iedereen is het trouwen duidelijk zat en het programma wordt in hoog tempo afgewerkt en de receptie is na minder dan een uur voorbij. De hoogtepunten van de receptie, het snijden van de bruidstaart en de toast van de bestman vallen min of meer in het water. De Cakelady is onvindbaar als de taart moet worden aangesneden en de bestman woont al zolang buiten Nigeria dat hij in plaats van het houden van een geestig bedoeld toespraakje tot verbijstering van de meeste aanwezigen niet verder komt dan een gehaast gemompelde felicitatie. Als ik bovendien ontdekt dat ik het bruidspaar tijdens de Nuptial Dance niet kan sprayen omdat mijn zakken zijn gerold, dan is voor mij de lol er ook af.

Alvorens weer naar Lagos terug te gaan bezoek ik nogmaals het filiaal van het Nationale Museum van Nigeria in Benin City. In het Museum is de Iwu niet alleen op de bronzen paleisplaten te zien, maar ook op een ongeveer honder jaar oude kleine houten zetel die volgens het bijschrift afkomstig is uit het Koninklijk Paleis. In het hout is een liefdesscene gesneden en op de lichamen van de afgebeelde personen is de Iwu nadrukkelijk aangebracht. Verder zal ik dit bezoek niet komen, maar ik geef de moed niet op.