VACCINATIEBOEKJE (30-10-1993)

Buiten Europa is naast een paspoort, het vaccinatieboekje vaak een belangrijk reisdokument. In het vaccinatieboekje wordt aangetekend tegen welke afschrikwekkende ziektes de houder zoal niet is ingeent. Veelal is een prik tegen de gele koorts de enige die nodig is maar, hoewel zelden een vereiste, zijn ook inenting tegen tyfus, cholera en hepatitus B bij veel reizigers populair. In de laatste gevallen geldt echter vooral dat proberen te voorkomen, belangrijker is dan ziek te worden.

Bij aankomst op de meeste verre bestemmingen, wordt het paspoort nadrukkelijk bestudeerd en gestempeld, naar het vaccinatieboekje wordt echter zelden tot nooit gevraagd. Als je veel reist en er nooit naar een bepaald dokument wordt gevraagd, laat je het vroeger of later thuis liggen in de veronderstelling dat je het toch niet nodig hebt.
Dit nu is het moment waarop de Afrikaanse bureaucratie met veel geduld heeft gewacht, want het niet bij je dragen van een dokument, dat officieel is vereist, biedt de controlerende ambtenaar ongekende mogelijkheden om zijn magere inkomen wat op te vijzelen.

Zo is het in West Afrika algemeen bekend, dat op het vliegveld van Abidjan, de hoofdstad van Ivoorkust, er ter plekke wordt ingeent, wanneer men bij binnenkomst in het land niet in het bezit is van een vaccinatieboekje. Niet dat er in het land gele koorts voorkomt, maar het is nu eenmaal voorschrift. Veel blanken hebben niet zoveel zin om daar te worden gevaccineerd, Aids en zo. Een recente Amerikaanse reis gezel in Ivoorkust, de Vietnam veteraan Charles Ward, vertelde mij dat hij zonder vaccinatieboekje was gearriveerd en met hem nog een tiental andere passagiers. Het had hem 20 dollar gekost om aan inenting te ontkomen, inenting zelf zou 10 dollar hebben gekost.

Zelf bewaar ik de leukste herinneringen aan Seme, de grensovergang tussen Nigeria en de Republiek Benin. Eind april 1990, onderweg van Lagos naar Cotonou, passeren wij de grens te voet. De eerste kontrole aan de Nigeriaanse kant, het land dat we nota bene op het punt staan te verlaten, wordt gevormd door een tweetal heertjes in witte jassen met op borsthoogte het opschrift "PORT". Zij vormen de gezondheidscontrole en willen ons vaccinatieboekje inzien. Tegen gele koorts en tyfus zijn we ingeënt, maar niet tegen cholera. Dit is een ernstige omissie. Een van mijn medereizigers merkt op dat deze vaccinatie niet verplicht is en er bij al onze reizen via het vliegveld van Lagos nooit naar wordt gevraagd. Onmiddellijk volgt een snedige reaktie: "Maar mevrouw, daarom vragen wij er juist wel na, u weet toch dat reizen via de weg veel meer risikos met zich meebrengt dan reizen door de lucht!" Dergelijke gevatheid moet worden beloond en zonder moeite scheiden wij van enig geld, uiteindelijk betaal je in het theater ook graag voor een goede show.