HET BESNIJDEN VAN VROUWEN (15-O2-1993)

In Nigeria, maar ook in andere Afrikaanse staten ten zuiden van de Sahara, is het besnijden van babies van het mannelijk geslacht een goede gewoonte. Hoewel bijna de helft van de bevolking de Islam aan hangt, staat de besnijdenis geheel los van de godsdienst welke de ouders belijden. Het betreft hier een al eeuwen bestaande Afrikaanse traditie, die dateert van voor de komst van de Islam.
Hoewel er van overheidswege moeite wordt gedaan om het terug te dringen, worden er binnen dezelfde traditie nog steeds meisjes en vrouwen besneden. Door de stedelijke bevolking wordt dit veelal afgedaan als zijnde "bush" (primitief) en iets dat alleen nog in achtergebleven gebieden op het platteland wordt gepraktiseerd. Daar zijn sommige stammen er van overtuigd dat het hebben van een clitoris de promiscuiteit aanwakkert en het in een of andere vorm besnijden of zelfs het geheel afsnijden van de clitoris de enige manier is om dit probleem op te lossen.
Terwijl in Nederland, maar ook in Frankrijk, de kranten vol staan met afkeurende berichten over het besnijden van, in West Europa wonende, meisjes en vrouwen van Afrikaanse afkomst, publiceert het in Lagos verschijnende dagblad Vanguard een groot artikel over het traditionele besnijden van vrouwen bij de Urhubo en de Isoko. Twee etnische groepen die in de olierijke deelstaat Delta, in het midden westen van Nigeria wonen. Het artikel in Vanguard, dat geheel is gebaseerd op vraagge sprekken met vrouwen, geef ik hieronder in mijn eigen woorden weer.

Volgens de traditie dient het besnijden van de Urhubo en Isoko vrouwen plaats te vinden wanneer een vrouw vergevorderd zwanger is van haar eerste kind, omdat dan pas vaststaat dat de vrouw in staat is kinderen te baren. Vandaar dat er vaak tot de zevende maand van de zwangerschap wordt gewacht voordat er wordt besneden. Hoe het gebruik is ontstaan weet niemand meer. Het enige wat ondervraagden weten te vertellen is dat "onze ouders, grootouders en overgrootouders het ook al deden, dat het een onderdeel vormt van de cultuur van de stam en dat het binnen deze cultuur een van de belangrijkste gebeurtenissen in het leven van de vrouw is". Medisch onverantwoord? Onzin. Er doen zich zelden tot nooit complicaties voor en iemand die beweert dat het gevaarlijk kan zijn voor de vrouw in kwestie weet niet waar hij of zij het over heeft.

Het ceremoniële besnijden van de vrouw is het voorrecht van haar echtgenoot en wordt uitgebreid gevierd: de vrouw is nu pas echt een vrouw waarop de man trots kan zijn. Men gelooft dat het verwijderen van de clitoris van groot belang is voor de levenskansen van de aan staande boreling en dat de eventuele aanwezigheid van de clitoris zelfs een veilige bevalling in de weg kan staan. Want, zo zegt het lokale geloof, indien het hoofd van de baby bij de geboorte de clitoris van de moeder zou raken, zal het kind maar een kort leven zijn beschoren. En uiteraard wenst niemand zoiets op zijn geweten te hebben, vandaar!

Een van de geinterviewden verklaart trots dat haar eigen dochters inmiddels ook zijn besneden en dat zij er niet aan twijfelt dat ook haar kleindochters de al eeuwen oude traditie in stand zullen houden. Dat is dus tot in de 21ste eeuw.