WONDEREN EN MIRAKELS (12-09-1993)

Dit weekeinde zag ik de film "Leap of Faith" met de komische acteur Steve Martin in de hoofdrol. In de film worden de door de Verenigde Staten rondreizende evangelisten cum gebedsgenezers op de hak genomen. Het verhaal speelt rond een moderne Billy Graham op rondreis met een grote circustent en beschikkend over de meest moderne technische hulp middelen om de kerkgangers tot gul geven aan te moedigen.
Mijn Nigeriaanse vriendin haakte al na een half uur kijken af, zij vond de film een schandalige blasfemie. Zelf kon ik er wel om lachen en betrok wat ik zag direkt op mijn Nigeriaanse omgeving. Niet dat ik een regelmatige kerkbezoeker ben, maar ook buiten de kerkgebouwen om worden er voldoende signalen uitgezonden om een goed beeld te kunnen krijgen van wat er zich binnen afspeelt.

Het aantal christelijke kerken in Nigeria is groot en groeit nog steeds. Wekelijks staan er advertenties in de kranten waarin het bestuur van alweer een nieuw kerkgenootschap om registratie verzoekt. Het lijkt waarachtig wel op Kampen in de glorietijd. Registratie be schermt de gekozen naam en schijnt een aantal belastingvoordelen met zich mee te brengen. Het Woord van God wordt ondertussen aan de man gebracht als een produkt waar niemand eigenlijk goed buiten kan en waarvoor het dus vanzelfsprekend is dat de meest moderne verkooptech nieken worden gehanteerd.

Op mijn zondagse autorit naar het strand passeer ik de Wonder City van de Bethel Worship Mission. Het enorme complex, dat plaats biedt aan enige duizenden kerkgangers, is in korte tijd uit de grond gestampt en wordt iedere zondag zeer druk bezocht. Omdat de kerk zo'n 15 kilometer buiten de bebouwde kom van de stad Lagos ligt en openbaar vervoer vrijwel ontbreekt, moet je over een auto beschikken om er naar toe te kunnen gaan. De kerk, zich realiserend dat de kost nog steeds voor de baat uitgaat, heeft daarom voor de kerkgangers die niet over eigen vervoer kunnen beschikken een gratis busdienst in het leven geroepen.

De laatste vrijdagavond van de maand is in de Wonder City tot Miracle Night uitgeroepen. Deze avond wordt uitgebreid op de televisie gead verteerd met goed geregiseerde reclameboodschappen, waarin enthousias te kerkbezoekers getuigen van de "wonderen" die hen, dankzij hun onwrikbare geloof, ten deel zijn gevallen. Niet alleen genezing van min of meer ernstige ziekten, maar ook de plotselinge oplossing van slepende persoonlijke problemen of de vervulling van materiele wensen die eerder financieel onhaalbaar leken. Als zodanig sluit de kerk goed aan bij de Afrikaanse tradities, want het geheel riekt nadrukkelijk naar de hier nog steeds populaire "juju", waarbij getracht wordt soortgelijke problemen op te lossen door een beroep te doen op de hulp van de traditionele lokale goden of de voorouders. De doelgerichte en professionele aanpak van de Wonder City heeft andere kerken duidelijk geinspireerd, want een aantal navolgers (concurrenten?) adverteert inmiddels een zelfde dienstenpakket.

De wat cynische waarheid die door de evangelist in de film wordt ver kondigd, luidt " wij brengen de mensen goed en onschuldig amusement, dat hun de problemen van alle dag voor een paar uur doet vergeten. Wat is daar nu op tegen?" Een waarheid die zonder meer ook van toepassing lijkt op de Nigeriaanse werkelijkheid.