|
COULEUR LOCALE: ERE, OGUN STATE (23-02-1992)
De Nigerian Field Society, opgericht in
1930, is een vereniging die zich tot doel
stelt de West Afrikaanse flora en fauna,
het milieu, de volkeren en hun zeden en
gewoonten te bestuderen.
De afdeling Lagos, waarvan bijna alle leden
buitenlanders zijn, organiseert regelmatig
excursies naar aan deze doelstellingen verwante
bezienswaardigheden of manifestaties. Deze
"field trips" vinden meestal plaats
op zondag en een van de randvoorwaarden
is, dat de afstand tot het reisdoel niet
groter mag zijn dan vier uur (auto ) rijden
van Lagos.
Deze keer was Ere, een dorp dat op minder
dan een uur rijden ten westen van Lagos
ligt, het doel van onze nieuwsgierigheid.
Het dorp ligt niet ver van de grens met
de Republiek Benin en is bereikbaar via,
een in het droge seizoen zeer stoffige,
zandweg. Het ligt midden in het Yoruba sprekende
deel van Nigeria en slechts weinig inwoners
spreken begrijpelijk Engels. Leidingwater
en elektriciteit zijn er niet, en ook bij
ons standaard sanitaire voorzieningen ontbreken.
Onderweg met een 25 tal autos, vormen we
eenmaal van de grote weg af en door de wat
kleinere dorpen rijdend, steeds weer een
attraktie. Onder het roepen van "Oyingbo"
(blanke) zwaait de lokale bevolking ons
toe, terwijl wij al terugwuivend een Beatrix'
achtige act opvoeren.
In Ere gearriveerd, worden we door de Chief
ontvangen. Zoals te doen gebruikelijk bieden
we hem een fles Gin aan, waarna hij, via
een tolk, het programma voor deze dag toelicht.
We beginnen met een wandeling door het dorp
en stoppen bij een aantal kleine altaren,
die nog alles met de traditionele Ifa godsdienst
te maken hebben. Aan de ingang van het dorp
staat een kleurige beeldengroep, waar het
dagelijks leven van de wieg tot het graf
is afgebeeld en dat het dorp en haar inwoners
tegen kwaad dient te beschermen. Fraai onderdeel
vormt de uitbeelding van een geboorte, waar
een oude traditionele vroedvrouw met pijp
in de mond, een jonge vrouw bij de bevalling
assisteert.
Ons volgende reisdoel is een nabijgelegen
dorpje, waar het animistische spirituele
leven nog diep is ingebed. Bij de ingang
van het dorp treffen we het orakel voor
de pasgeborenen en een altaar om duivels
en het kwaad buiten de deur te houden, dan
wel te verdrijven en ook bij vrijwel ieder
huis zijn er kleine huisaltaren. De Ifa
priester en zijn assistenten leiden, in
de gebedsruimte van het dorp, een soort
kerkdienst, die eindigt met het aanbieden
van het door ons meegebrachte (monetaire)
offer. Niet geheel onverwacht, laat het
Orakel weten dat het bedrag wat aan de lage
kant is. Wij vinden echter dat het meer
dan genoeg is en zijn verder niet te vermurwen.
Na nog wat muziek en dans gaan we verder
naar een ander buurdorp.
Dit bezoek verrast de leiding zichtbaar,
omdat het buiten het afgesproken programma
valt. Het dorp lijkt wel een groot feestterrein,
overal door palmbladeren overdekte open
feestruimten waar de bevolking, ondanks
het vroege uur, al geanimeerd aan de drank
is. Nauwelijks zijn de autos geparkeerd
of het eerste muzikale spektakel brandt
los, een grote zanggroep, die wordt begeleidt
op zelf gemaakte instrumenten, begint ons
luid toe te zingen. Ayo, het yoruba woord
voor vreugde, wordt bij herhaling en in
vele toonaarden gezongen. De ritmische begeleiding
wordt verzorgd door trommels, door in de
lengte door midden gesneden bamboestokjes
die op elkaar worden geslagen en door een
soort koebel waar met een stokje op wordt
geslagen en uiteraard door handgeklap. Spektakulair
is daarna het dansen rond twee meer dan
manshoge en fraai gedekoreerde trommels.
Twee groepen van vier dansers dansen ieder
rond een trommel en zorgen daarbij voor
hun eigen begeleiding door op de trommel
te slaan en met de om de onderbenen gebonden
trossen belletjes, een groot vrouwenkoor
zorgt voor de vokale begeleiding. Het is
leuk om te zien dat ze daarbij de hand als
een soort microfoon voor de mond houden.
Afwissellend danst een groep in een hoog
tempo, terwijl de andere groep kalm rond
de trommel loopt om even uit te blazen.
In de holle ruimte in de voet van iedere
trommel zit een kip opgesloten. We hunnen
er helaas niet achterkomen wat het doel
hiervan is.
We vervolgen de rondgang en bekijken nog
een optreden van acrobaten en een uit jonge
meisjes bestaande dansgroep, die traditionele
dansen uitvoert. Zij worden ritmisch en
vokaal begeleid door een groep leeftijdgenootjes
die, met houten plankjes en bamboestokken
de muziek verzorgen. De dansen, die in hoog
tempo worden uitgevoerd, bestaan veelal
uit een serie schokkende bewegingen van
de heupen, de borsten en de schouders.
Tijd voor de picknick aan de oevers van
de Yewa Lagoon, vlak bij Ere, gevolgd door
een kleine boottrip. Deze laatste bestaat
slechts uit het uitvaren van de insteekhaven,
een snelle blik op de kreek en weer terug.
Het meest enerverende van de boottocht is,
dat de houten boten bijna allemaal lek zijn
en bovendien niet erg stabiel, terwijl niemand
erg veel zin in een nat pak lijkt te hebben.
In haven en kreek ook veel waterhyacinten,
een grote plaag in heel zwart Afrika. Deze
destijds uit Zuid Amerika geimporteerde
plant kan vooral in het najaar kreken en
rivieren blokkeren. Sporadisch vindt er
enige chemische bestrijding plaats, zoals
hier. Op grote borden staat zowel in het
Engels, als in het Yoruba duidelijk aangegeven
dat deze chemische behandeling het water
ondrinkbaar maakt voor een periode van drie
maanden en dat er gedurende deze tijd ook
geen vis uit de kreek moet worden gegeten.
Hoewel op het moment van ons bezoek pas
twee van de drie maanden om zijn, wordt
er toch al weer druk gevist en water gehaald.
De in de kreek zwemmende kinderen nemen
met enige regelmaat lekker een mondje water
tegen de dorst.
Tot slot van ons bezoek nog een optreden
in Ere zelf van een jeugdige zang en dansgroep
en dansende steltlopers. Vooral de laatsten,
die gemaskerd en gekleed in een veelkleurige
kostuum optreden, oogsten veel sukses bij
de bezoekers en boezemen angst in bij hun
dorpsgenoten. De maquerades vervullen dan
ook traditioneel een religieuze rol in de
gemeenschap, bij het op afstand houden van
kwaad en ongeluk. Vooral de lokale jeugd
is zichtbaar onder de indruk.
Na de Chief uitgebreid te hebben bedankt
voor zijn gastvrijheid, waarop deze antwoordt
dat bij een volgend bezoek alles nog veel
grootser zal worden opgezet, aanvaarden
we de terugweg naar Lagos.
|
