GRAFHEUVEL - 3 (26052022)

Dat in het kapelvormige zuiltje, dat in de tuinmuur van de aan de Sint Odradastraat gelegen katholieke kerk van Alem is gebouwd, een aan Sint Odrada gewijd monumentje huist, spreekt min of meer vanzelf. Het is een uit zes keramieken tegels samengesteld tableau met beeld en tekst. Het beeld op de onderste vier tegels toont een langgerokte vrouw wiens hoofd en schouders zijn bedekt door een doek en met een stralenkrans rond haar hoofd. In haar linkerhand heeft ze een rozenkrans en in de geheven rechterhand een kruis, ze staat stoer tegenover een groot, doch gedwee, wit paard met opgetrokken rechter voorpoot en gebogen hoofd. De tekst op de twee tegels er boven staat maakt het nog wat mysterieuzer omdat verdere uitleg ontbreekt.

Daar sta ik dan onverwacht op zondagmiddag in de Bommelerwaard in een dorpje, net iets te groot om een gehucht te zijn, waarvan ik tot een uur geleden nooit eerder had gehoord, laat staan van het Belgische Balen en van de H.Odrada al helemaal niet. Zoekt en gij zult vinden is de ouderlijke aanmoediging uit mijn jeugd die me te binnen schiet. Want wie was die Odrada dan wel, wanneer en waarom werd ze heilig verklaard en hoe en waarom was haar H.LICHAAM ooit vanuit het in de Kempen gelegen Balen naar het voorheen in Noord-Brabant gelegen Alem terecht gekomen? Dat laatste weet degene aan wiens hand ik vanmiddag loop, was het gevolg van het het daar deels kanaliseren van de Maas waardoor Alem ergens in de jaren 30 van de vorige eeuw plots niet meer op de Brabantse oever van de rivier lag, maar op de Gelderse en daardoor in een andere provincie......

Na het raadplegen van een aantal vitae, levensbeschrijvingen, waarvan de oudste meer dan 700 jaar geleden werd geschreven door een monnik van de abdij in Sint-Truiden, de abdij die de rechten op de Heerlijkheid van Alem bezat, weet ik dat Odrada ergens in de 8e eeuw in Scheps, een buurdorp van Balen, werd geboren. Ze was de dochter van een adelijk echtpaar die haar moeder al jong verloor, waarna haar vader hertrouwde. Dat huwelijk zou de aanleiding worden tot de afbeelding en de tekst op het tableau, omdat de stiefmoeder wel in de vader was geïnteresseerd, maar niet zozeer in zijn jonge dochter. Toen het echtpaar en Odrada de inwijding van een kerk in een dorp in de buurt wilden gaan bijwonen, was er voor Odrada geen rijdier beschikbaar om mee te gaan – arme adel? - ze hadden kennelijk maar twee rijdieren. Toen zij zich daarover beklaagde, zou de stiefmoeder hebben gezegd: "Probeer maar één van de wilde paarden uit het bos te pakken te krijgen en te temmen, dan kan je daarmee rijden." Odrada zou een kruis van wilgentakken hebben gemaakt en daarmee in de hand op de op haar af stormende wilde dieren zijn toegelopen. Toen die haar zagen, hielden ze stil. De leider, een schimmel, kwam dichterbij en knielde voor haar neer, waarop Odrada op zijn rug klom en alsnog op tijd was voor de inwijding van de kerk. Een onwaarschijnlijke verhaal, maar hoe ze naderhand in Alem terecht zou zijn gekomen, doet er niet voor onder. Odrada stierf al jong. Vlak voordat ze overleed, zou ze haar vader hebben gevraagd om haar dode lichaam op te baren in een holle boomstam en die op een door ossen getrokken kar te leggen. Het staat er niet bij, maar ik vermoed dat de vader nadat ie dat had gedaan de ossen een klap op de billen had gegeven om de kar in beweging te zetten. Verder zou er zijn afgesproken dat ze begraven wilde worden waar de dieren halt zouden houden. In Alem dus, na de kar bijna 100 kilometer naar het noorden te hebben getrokken........

En dan nog iets: even boven de schouder van het paard staat in het rood heel klein in de rechter bovenhoek van de middelste tegel G. Dericks. De kunstenaar die het heeft gemaakt? Aldus kom ik terecht in een wat mij betreft minstens zo verrassend verhaal: de bouw in 1874 van een katholieke kerk in het Land van Maas en Waal gelegen Druten en bij de architect van het Rijksmuseum Pierre Cuypers, voor wie het een van zijn eerste opdrachten was waarvoor om op de bouwkosten te besparen een speciale steenbakkerij werd opgericht.

wordt vervolgd