CUBA – EEN REIS DOOR DE NALATENSCHAP VAN CASTRO & CHE – 30 (27012022)

Maandag 12 november 2018 – Matanzas
En ja, dan zie ik op één van die pleinen weer eens veel mensen met een mobiele telefoon in de hand, inclusief mijn reisgenoot. Want, zoals we aan het begin van de reis gelijk al in Havana hadden ontdekt: bellen en zo doe je met een betaalbare telefoonkaart omdat een telefoonabonnement bijna net zo duur is als het gemiddelde Cubaanse maandsalaris. Hoewel.... dan is het aantal gelijktijdige gebruikers weer een probleem, wat naar het schijnt één van de beperkingen is van de inmiddels achterhaalde internettechnologie - 2G en 3G – die op dit eiland is geïnstalleerd. De Cubanen hier proberen vast en zeker te bellen met familie aan de overkant van de Straat van Florida van wie ze veelal al lang gescheiden leven, mijn reisgenoot belt of appt met de familie aan de andere kant van de Atlantische Oceaan van wie hij voor de duur van onze reis gescheiden leeft. Omdat ik zelf dit soort uitdaging niet zozeer heb – ben voor de duur van deze reis gewoon onbereikbaar – maak ik van de gelegenheid gebruik om wat beter naar het standbeeld te gaan kijken dat naast de brandweerkazerne voor dat klassieke gebouw met die mooie blauwe façade staat. Het is het Monumento al Soldado Mambí Desconocido, een standbeeld voor de Soldado Desconocido, de onbekende Cubaanse soldaat? Die onbekende soldaat Is dus niet, zoals ik eerlijk gezegd verwachtte, een als guerrilla gekledecompañero van Fidel en Che met een hedendaags wapen in de aanslag, maar een soldaat in een soort eerstewereldoorloguniform met in de rechterhand een geheven zwaard, of is het een kapmes, een machete, een pistool in een holster aan zijn riem en een opgerold vaandel over de linker schouder. En wat betekent Mambí in vredesnaam? Het groot woordenboek van de Spaanse taal brengt later op dag uitkomst: Mambí = Participante en la insurrección independista contra España producida en Santo Domingo y Cuba en el siglo XIX oftewel een geuzennaam voor hen die in de Dominicaanse Republiek en in Cuba in de 19e eeuw tegen de Spanjaarden streden voor hun onafhankelijkheid. Het carrara-marmeren beeld, ruim honderd jaar geleden in opdracht gehakt door de - geloof het of niet – uit Carrara afkomstige beeldhouwer Carlo Nicoli, ziet eruit als nieuw dankzij de net uitgevoerde opknapbeurt. Op de hoge sokkel wordt Generaal Antonio Maceo – zelf als jongen ooit als mambí begonnen tijdens de verloren 10-jarige oorlog tegen de Spanjaarden - geciteerd: La libertad se conquiste con el filo del machete, no se pide – om vrijheid verzoeken doe je niet, je verovert het met een scherp geslepen kapmes! Nuttige advies van een man met ervaring in een wat ruigere tijd.

Voor de afwisseling hebben we een zoekhetzelfmaaruitdag zonder Youslandi, onze Cubaanse begeleider, waardoor we dingen tegenkomen en bekijken die we anders vast niet hadden gezien. Zo komen we even buiten de centrale pleinen een paar schaaklokalen tegen waarvan een is vernoemd naar de Cubaanse wereldkampioen José Raúl Capablanca, zien we een paar keer een plaat op een gevel waarop CENTRO DE TRADICION HEROICO staat en het logo van een vakbond met twee vlaggen erin: de Cubaanse en eentje met HEROES DE MONCADA erop, een verwijzing naar die mislukte aanslag op de Moncada kazerne in Santiago de Cuba op 26 juli 1953. Dat was de eerste revolutionaire actie onder leiding van Fidel waarbij vrijwel alle deelnemers sneuvelden en aldus ongewild Helden van de Mocada werden. Een paar buurtwinkels van het Comité Provincial Matanzas van de PCC, de Partido Comunista de Cuba, met boven de voordeur de strijdkreet SEGUIMOS EN COMBATE – WIJ GAAN DOOR MET DE STRIJD, en geen enkele van de Comités de Defensa de la Revolución, de gebruikelijke ogen en oren van de revolutie. Dan trekt zomaar een lullig bordje dat op de deurpost van een onopvallend kantoorgebouw is geschroefd mijn aandacht: En este lugar estuvo el Comandante Ernesto Guevara de la Serna oftewel Che Guevara was hier. Op de openstaande deuren zijn wat sleetse foto's of kopieën ervan geplakt: de beroemde portretfoto van Che van Alberto Korda en drie foto's van vlak na de revolutie: Che die een menigte toespreekt ¡VENCEREMOS!, een in gedachten verzonken Fidel, Fidel samen met Che en dan, als verrassende toegift, Che in zijn bedrijfskleding op een bank met een baby op zijn arm met naast hem een vrouw en nog eens drie jonge kinderen. Wie, wat en waar wordt duidelijk uit het document met de kop CARTA DE DESPEDIDA DEL CHE die er onder is geniet. Che begint zijn in oktober 1965 aan Fidel gestuurde afscheidsbrief met: Nu ik dit schrijf herinner ik me veel, zoals toen we elkaar in het huis van María Antonia leerden kennen....... Dat was op 9 juli 1955 in Mexixo-Stad bij María-Antonia Sanchez Gonzalez, een met een Mexicaan getrouwde Cubaanse, daar begon de succesvolle samenwerking tussen die twee en toen werd Che volgens Fidel el Comandante. Via Afrika, waar Cuba in de DRC revolutionairen militair ondersteunde, belandde el Che in Bolivia waar hij op 8 oktober 1967 bij la Higuera gevangen werd genomen en vrijwel onmiddellijk daarna in opdracht van de Boliviaanse president zou worden geëxecuteerd.

wordt vervolgd