CUBA – EEN REIS DOOR DE NALATENSCHAP VAN CASTRO & CHE – 23 (16112021)

Zaterdag 10 november 2018 – Entronque de Herradura – Candelaria – Entronque de Herradura
Zowel Youslandi, onze begeleider, als el Flaco, de chauffeur, komen uit Candelaria, waar we vandaag kennis gaan maken met de santería, dat hier ook wel Regla de Ocha of Lukumi wordt genoemd. Dat is het op de Yoruba-godsdienst voortbordurende Cubaanse geloof dat met slaven afkomstig uit de rond de Golf van Benin gelegen Slavenkust mee migreerde naar Zuid-Amerika en het Caribische gebied. Hoewel er zo op het eerste gezicht geen druppel Afrikaans bloed door de aderen van Youslandi stroomt, bekent hij onderweg dat men in zijn ouderlijk huis een tijd lang aanhanger van dit geloof was en dat er een altaar stond of misschien nog wel staat. Dat laatste wordt niet helemaal duidelijk. Wat wel duidelijk wordt, is dat er in Candelaria een serieus probleem is dat te maken heeft met het nieuwe slachthuis, waar de slachters stevig – gespierd – moeten zijn om logischerwijs dan ook stevig te verdienen. Voor Cubaanse begrippen althans. “Daardoor”, zo vervolgt hij, “trouwen de niet Afro-Cubaanse meisjes in het stadje nu liever met een slachter dan met een stukken minder verdienende Cubaan met Europees bloed.” Dat wekt niet alleen afgunst op, maar ook nog eens zorg over het het verdwijnen van de blanke huid in Cuba, want “we weten toch allemaal dat er op deze manier over een paar generaties geen blanke Cubaan meer over zal zijn omdat de Afrikaanse genen nu eenmaal vele malen sterker en overheersender zijn dan de onze.......” De PVV en gelijkgestemden zouden opgetogen zijn dat, in een van de laatste landen ter wereld waar de communistische indoctrinatie dagelijks de boventoon voert in alle toegestane media, dergelijke gedachten zonder gedoe in het openbaar kunnen worden uitgesproken.

Van Entronque de Herradura naar Candelaria is zo'n 60 kilometer, een uurtje met onze klassieke Amerikaanse slee met een bouwjaar van voor Fidel's overname van de macht op 1 januari 1959. Zo'n pre-revolutionaire bak wordt hier een almendrón genoemd, dat een verwijzing is naar de bittere amandelen die op het zuidelijke buureiland Jamaica groeien, de amandelen die de lekkere smaak aan bitterkoekjes geven. Die almendrón heeft in het verklarend handwoordenboek van de Spaanse taal zelfs een eigen vermelding gekregen: Automovíl fabricado antes de los años sesenta - Auto van vóór de jaren zestig, over het algemeen afkomstig uit de Verenigde Staten, die nog veelvuldig wordt gebruikt in Cuba..... Maar goed, het is onwaarschijnlijk dat die dingen ooit in een museum als het Autotron terecht zullen komen, gewoon omdat ze rijdend op de weg iedere dag voor het familie-inkomen zorgen. Zo rijden wij op een gegeven moment achter een blauwe Buick met twee koffers op het dak en LA BUICKSA sonando en cuba – dromend in Cuba– met witte letters op de achterruit geplakt, die een DODGE vrachtwagen aan het inhalen is met op de laadbak een cabine gevuld met staande passagiers waarop TUMBA QUE LLEGÓ EL ANIMAL!!!! staat. Dat laatste zie ik pas wanneer ik weer thuis de foto's bekijk en het te laat is om nog aan onze begeleider te vragen wat dat precies betekent, jammer vooral omdat tumba het Spaanse woord voor graf is en in dit geval vast en zeker een heel andere betekenis heeft.

We beginnen er ondertussen aan te wennen dat langs en over de weg het Cubaanse revolutionaire evangelie wordt gepredikt. Op een groot reclamebord naast een foto van een al oude Fidel staat zoveel tekst dat je de auto zou moeten parkeren om het te lezen, hetgeen me gelijk doet denken aan zijn eindeloze redevoeringen. Nee, vanuit propagandistisch oogpunt zijn borden met één of twee korte revolutionaire kreten van Fidel of Che, zoals HASTA LA VICTORIA SIEMPRE!!, stukken handiger toch. Op een voetbrug over de weg: CULTIVANDO VICTORIAS – 26 DE JULIO – Victoria de las ideas oftewel OVERWINNINGEN NOOIT VERGETEN – 26 JULI – Overwinning van de ideeën. Een verwijzing naar 26 juli 1953 toen Castro met een honderdtal medestanders, aan de andere kant van het eiland dan waar wij vandaag zijn, de Moncadakazerne in Santiago de Cuba aanviel met het doel een einde te maken aan het regime van de door de Verenigde Staten gesteunde dictator Batista. De slecht voorbereide coup d'état mislukte jammerlijk, maar gaf de beweging de naam Movimiento 26 de Julio, kortweg M-26-7, omdat die datum met terugwerkende kracht werd beschouwd als het begin van de Cubaanse revolutie. Daarover meer als we over een dag of tien in Santiago de Cuba zijn en dan die kazerne, tegenwoordig deels het Museo Histórico 26 de Julio, gaan bezoeken. Maar nu eerst op ontdekkingsreis in Candelaria voor de eerste echte confrontatie met hoe de godsdienst en de goden, de Orishas, afkomstig uit het Yoruba sprekende deel van Nigeria en de naastgelegen taalverwante pre-koloniale koninkrijken, die door onze voorouders op één hoop werden gegooid en kort maar krachtig Slavenkust werd genoemd, de niet al te comfortabele gedwongen reis over de Atlantische Oceaan hebben doorstaan.

wordt vervolgd