CUBA – EEN REIS DOOR DE NALATENSCHAP VAN CASTRO & CHE – 9 (15072021)

Maandag 5 november 2018 – Havana
Zoals overal waar vrijwel alledaagse dingen bijna niet of helemaal niet zijn te krijgen, worden ook in Cuba creatieve oplossingen bedacht om een dergelijk gemis te omzeilen. Oplossingen die onvoorstelbaar lijken en met ongeloof worden aangehoord door hen die in een land wonen waar je alles wat je maar kunt bedenken online kan bestellen en in minder dan geen tijd thuisbezorgd krijgt. Neem nu die ritssluitingen. Al bij voorbaat weet de Cubaanse revolutionaire - en vooral totalitaire - overheid dat dit, of welk ander tekort dan ook, is te wijten aan het in 1960 door de Verenigde Staten tegen Cuba afgekondigde handelsembargo. De hand in eigen boezem steken? Daar hebben ze in Cuba nog nooit van hebben gehoord, net zomin als van economisch wanbeleid. Dat is iets van dat kwalijke kapitalisme en komt per definitie toch niet voor in een communistische heilstaat? Tja, wat doe je dan als je 's ochtends het rokje van je uniform aantrekt en er op de plaats waar de ritssluiting hoort te zitten een – in mijn fantasie althans - opbollende opening zit die net zo lang en breed is als de ontbrekende rits? In Cuba pak je dan zelf of pakt een huisgenoot naald en draad en wordt die opening dichtgenaaid, zodat het rokje net zo lekker gegoten om je heupen zit als mét een ritssluiting. En als je 's avonds na gedane arbeid weer thuiskomt, wordt die dichtgenaaide opening weer los getornd, net alsof je een rits losmaakt. Verder zien we dat in die wachtruimte van de bank op strategische plaatsen politieke leuzen hangen met Fidel Castro en Che Guevara in de hoofdrol en dat er geen spoor is te bekennen van Raúl Castro of de nieuwe president Miguel Díaz-Canel.

De hoge bankzaal heeft een mooi gedecoreerd houten plafond en een ouderwets langgerekte lage houten balie die is onderverdeeld in loketten vanwaar de bankbedienden ongehinderd door kogelvrij glas, tralies of iets soortgelijks, de klanten te woord staan. Geen gewapende bewaker te zien, niets van dat al. Zoals ik me dat uit het Rotterdam van de jaren 60 van de vorige eeuw herinner toen we iedere maandagochtend de weekontvangsten – vooral vele kilo's muntgeld - van de broodbezorgers van de brood- en banketfabriek waar ik werkte in een grote koffer naar het toenmalige filiaal van de Rotterdamsche Bank in Delfshaven brachten, zonder dat het ooit bij ons opkwam dat we wel eens overvallen zouden kunnen worden. Na een half uur zijn we eindelijk aan de beurt, ondergaan gelaten het administratieve proces en zijn daarna klaar voor de citytour in een groene oldtimer, een klassieke Oldsmobile 98 van de 5e generatie, die al op ons staat te wachten bij de casa particular. Het is drukker op straat dan gisteravond, vooral veel in schooluniform gestoken kinderen. Aan de kleur van hun rokjes en broeken is af te zien welk niveau onderwijs ze volgen: laagste klassen basisonderwijs paars met een wit overhemdje waarbij de allerjongsten een lichtblauw doekje om de nek geknoopt hebben en de wat ouderen een rood. Daarna volgen de caramelkleurige uniformen en tenslotte de blauwe. Het uniform, zo wordt uitgelegd, werd na de revolutie door Fidel Castro ingevoerd omdat alle kinderen gelijk zijn, ongeacht sociale klasse of afkomst. Volgens berichten op een aantal websites is het echter een jaarlijks terugkerend hoofdpijndossier vanwege de kosten en de slechte beschikbaakheid van de juiste maten, met als gevolg dat er een bloeiende markt in tweedehands schooluniformen schijnt te bestaan.

Zo'n rondrit door een stad waar je mooit eerder bent geweest, is zoiets als een blind date: vol verwachting klopt het hart als je onderweg gaat, maar of het wat gaat worden valt van te voren niet te voorspellen. Zo worden wij vandaag bij de hand genomen om te worden meegesleept langs pleinen, monumenten en wat dies meer zij, die door een of andere Cubaanse overheidsdienaar als bezienswaardig zijn geklassificeerd. Leve de bureaucratie! Gelukkig hebben we een eigen begeleider en chauffeur en indien we ergens willen stoppen dat officieel niet bezienswaardig is, hoeven we dat alleen maar te laten weten. Vervolgens stopt de taxi, kunnen we uitstappen en tekst en uitleg krijgen over hetgeen onze aandacht trok. We zijn nog maar net onderweg als dat gelijk al gebeurt bij een lelijk gebouw met een spiegelende blauwe façade met daarop, zo wordt ons verteld, de handtekening van Karl Marx naar wie het theater waar we voor staan 15 jaar na de revolutie werd vernoemd. Hoewel afzichtelijk, toch in minder dan 24 uur een eerste symbool van een elders al lang door de tijd ingehaalde ideologie die het dagelijkse leven in Cuba sinds 1959 bepaalt: de klassenstrijd. Hoewel degenen tegen wie die strijd was/is gericht al lang en breed naar Miami en omgeving aan de overkant van de Straat van Florida zijn vertrokken, gaat op het eiland zelf het schijngevecht tegen het kapitalisme zonder op te geven door. En dat terwijl Karl-Marx-Stadt in de voormalige DDR al sinds 1990 gewoon weer Chemnitz heet.....

wordt vervolgd