CUBA – EEN REIS DOOR DE NALATENSCHAP VAN CASTRO & CHE – 1 (20052021)

Omdat een goed begin nog altijd het halve werk zou moeten zijn, begin ik deze keer maar eens met het einde. Eerst maar eens een deel van het voorgenomen nawoord in plaats van de inleiding voor het verslag van de reis van ruim een maand door Cuba die mijn goede vriend Louis en de schrijver dezes eind 2018 maakten. Cuba, waar de dag na ons vertrek Decreto 349 van kracht werd, wetgeving waarmee president Miguel Díaz-Canel probeert om met name jonge artiesten van buiten het formele, dat wil zeggen door de staat gecontroleerde, circuit de mond te snoeren. In de horeca en zelfs bij mensen thuis mogen voortaan alleen nog maar goedgekeurde artiesten optreden en als je iets op straat wilt verkopen, moet je daarvoor vooraf goedkeuring zien te krijgen van de namens de overheid optredende inspecteurs. Met andere woorden: CENSUUR. Een aantal van die door de regering als dwarsliggers gekwalificeerde artiesten richtten uit protest een paar maanden voor het in werking treden van het decreet het Movimiento San Isidro op en stonden daardoor gelijk op het radar van de Policía Política, de Cubaanse tegenhanger van de Stasi in de voormalige DDR. Zo wordt de rapper Maykel Osorbo sindsdien regelmatig lastig gevallen en af en toe zonder reden daartoe gearresteerd, hij staat bovendien niet in het overheidsregister van officieel erkende rappers, hetgeen je in Cuba zo'n beetje tot een vijand van de staat maakt. Het werd nog erger nadat hij met collega rapper El Funky – wel officieel erkend – en de aan de overkant van de Straat van Florida in Miami wonende Cubaanse rappers Descemer Bueno, Yotuel Romero en het duo Gente de Zona – Patria y Vida had opgenomen. De twee rappers in Havana stuurden hun aandeel via het internet naar de Miami-Cubanen die het combineerden met hun eigen opnames voor de muziekvideo die aan het begin van dit jaar op YouTube werd gezet. Met alle gevolgen van dien.

Sinds Fidel Castro in 1960 gepassioneerd, of tenminste heel goed geacteerd, de woorden Patria o Muerte sprak, of beter gezegd uitriep, waarmee hij verklaarde bereid te zijn om zijn leven te geven voor de idealen van de Cubaanse revolutie, is het Cuba's onofficiële wapenspreuk. De rappers geven 60 jaar na die revolutie met Patria y Vida te kennen dat ze kiezen voor een vaderland waarin iedereen een fatsoenlijk leven kan leiden zonder in alle doen en laten door de staat te worden beteugeld en gecontroleerd, want dat is de dagelijkse realiteit op het eiland. Het parafraseren op de woorden van Fidel werd door de Cubaanse regering als blasfemie opgevat, de rappers werden beschuldigd contrarevolucionarios te zijn, zeker nadat de video in minder dan geen tijd superpopulair werd. Het werd verboden om het lied te zingen of de muziekvideo af te spelen, je riskeerde een boete en de inbeslagname van je mobiele telefoon of radio als je werd betrapt het toch te doen. De zeer uitgesproken Maykel Osorbo wordt sindsdien nog vaker gearresteerd, El Funky's erkenning als goedgekeurde rapper werd ingetrokken. Naast de veelzeggende raps zoals Mentiras van Marichal, zijn er op YouTube steeds meer muziekvideos te zien van in Miami wonende Cubaanse rappers waarin altijd de Cubaanse vlag is te zien en steevast woorden in voorkomen als libertad, San Isidro, no más mentiras, 349 – het nummer van het decreet – dat 60 jaar revolutie niets heeft opgeleverd en dat het mooi is geweest. Het zielige officiële tegenoffensief, een muziekvideo van een groep wél door de staat erkende rappers met een ode aan de zegeningen van de revolutie, wordt nauwelijks bekeken. Wat zijn die zegeningen dan wel? Eerder deze maand berichtte the Guardian dat Cubaanse wetenschappers vergevorderd zijn met het ontwikkelen van zelfs twee Covid-19 vaccins, terwijl de schappen in veel apotheken leeg zijn. Op de trieste foto bij het artikel staat een lange rij mensen die in Havana voedsel proberen te bemachtigen. In Basta Ya! oftewel 't Is mooi geweest! rapt de in Miami wonende Rey Chavez dat de hoogopgeleide en laagbetaalde Cubaanse medici zich niet meer dan een tweedehands fiets kunnen permitteren.......

Cubaanse Carmen vol bronstige charme luidt eind januari 2019 de kop in de NRC boven de recensie van de musical Carmen la Cubana, die is gebaseerd op de opera van Georges Bizet uit 1875 maar in de tijd verplaatst naar de jaren van de Cubaanse revolutie en uiteraard met een Cubaanse in plaats van een Spaanse Carmen. De recensent schrijft dat die Cubaanse Carmen, zangeres Luna Manzanares Nardo, bovenal opvalt door haar diepe bronstige geluid. Dat is twee keer bronstig. Volgens van Dale, toch de Bijbel van de Nederlandse taal, betekent dat: (van dieren) geneigd tot paren. Niemand op de redactie vond het woordgebruik seksistisch of discriminerend, het ging toch alleen maar over een Cubaanse vrouw met een donkere huidskleur die ook nog eens schandalig uitdagend op het podium stond? Ik vraag me echter af wat de reactie zou zijn geweest als de recensent in een bronstige bui hetzelfde over een blonde zangeres met blauwe ogen zou hebben geschreven.

wordt vervolgd