OP ONTDEKKINGSREIS IN ROTTERDAM - 32 – LET'S GET PHYSICAL - 8 (04112020)

Na het beeld dat Utopia werd gedoopt zonder al te veel moeite te hebben gevonden, zoek ik tevergeefs naar de Tree of Life. Die ergens aan het andere eind van de Keileweg, zo'n beetje ter hoogte van de Lekhaven, zou moeten groeien en bloeien. Het polyester beeld uit 2016 wordt door de makers als volgt beschreven: “Deze levensboom draagt vruchten in de vorm van mensen, in verschillende stadia van rijpheid. Hier wordt het nieuwe leven gevierd. Maar misschien is dit wel het ‘strange fruit’ waar jazz-zangeres Billie Holiday in 1939 over zong: de slachtoffers van een lynchpartij. Geboorte en dood groeien aan dezelfde stam.”

    Southern trees bear a strange fruit
    Blood on the leaves and blood at the root
    Black bodies swingin' in the Southern breeze
    Strange fruit hangin' from the poplar trees…

De zoveelste referentie naar kunstenaars uit een ander tijdperk, in welke een verschrikkelijke lynchpartij wordt beschreven in het Zuiden van de Verenigde Staten – de zogenaamde Zwarte Staten - die ik voor de zekerheid nog even heb opgezocht en die door verschillende befaamde jazz-zangeressen, waaronder Billie Holiday, Nina Simone, Diana Ross en zelfs de Nederlandse Trijntje Oosterhuis is vertolkt. Het zien van één van de filmopnamen van de gebeurtenissen in Marion in de staat Indiana was voor Abel Meeropol aanleiding tot het schrijven van het lied. Meeropol, die onderwijzer was in de New Yorkse Bronx, deed dit onder het pseudoniem Lewis Allen. En..... laat ik maar eerlijk toegeven dat de Tree of Life van Studio van Lieshout me verder wel wat herinnert aan dat dorpsplein met die weerloze zwarte mannen die kort daarvoor door de onder hen hossende en juichende blanken werd uitgejoeld, degenen die hen net uit de gevangenis hadden gesleept en zonder veroordeling hadden opgeknoopt, vierden hun overwinning op het kwaad.

Bij voorgaande beelden vergeleken vallen al die schimmige op grote machinedelen lijkende beelden of die ridderfiguren in de beeldentuin van AVL in het niet. Het bord bij de toegang waarschuwt de potentiële bezoeker alvast voordat die de tuin inloopt: “De stichting, opgericht in 2008 door kunstenaar Joep van Lieshout, heeft als doel gewenste en ongewenste kunstprojecten toegankelijk te maken voor iedereen.” En dat gebeurt opvallend enthousiast. Wat te denken van het ogenschijnlijk zo maar neerzetten van een stelling met alcoholtanks om biogas te produceren en die dan Alcoholater noemen omdat de leveranciers van menselijke grondstoffen enkele keren per dag alcohol kregen geserveerd om de spijsgang en de snelle digestie te stimuleren? Of de deels opengewerkte Food Reaktor die me sterk doet denken aan een van de machines in de fabriek van het grote brood-en banketbakkersbedrijf waar ik na mijn schooljaren een paar jaar heb gewerkt. Om maar niet te spreken over de in het hoge gras geparkeerde jeep met in de bak een in de lucht stekend machinegeweer, of gewoon over de betonmolen van polyester, of de enorme polyester slaghamer en stoomhamer uit 2014 uit de New Labirinth serie, die gemaakt werd als reactie op de globalisering en het verdwijnen van industriële productie naar lageloonlanden. Die beeldentuin is nogal rommelig en voor de toevallige voorbijganger ziet het eruit als een allegaartje, hetgeen erg jammer is omdat er best een goed verhaal van is te maken. Net zoals over van Lieshout's pied-à-terre bij het atelier in het havengebied eerder dit jaar is gebeurd in het weekeindmagazine van de Volkskrant in de rubriek Binnenkijken. Daarin zegt hij onder andere: “Ik zoek geen huiselijkheid in een huis, maar een basis.” Een goed verstaander heeft maar een half woord nodig!

Jammer ook dat je in de beeldentuin zelf de ongenummerde titels, die op een centrale plek staan, zelf eveneens aan de door de tuin verspreid staande ongenummerde werken moet zien te knopen. Waarschijnlijk is dit didactisch bedoeld om je voorstellingsvermogen te prikkelen, wie weet. Weinig moeite heb ik daarmee bij BarRectum uit 2005, die groot de correcte vorm van het menselijk verteringsstelsel heeft vanaf de tong, maag, dunne- en dikke darm naar de anus. Die laatste twee zijn ietwat uitvergroot om plaats te maken voor een bar in de dikke darm en een nooduitgang in de anus, wel origineel bedacht toch voor een sluitspier? Weinig moeite is daar eveneens mee met Der Kuss uit 2008 dat in de schaduw van de BarRectum staat: innig kussende vormloze polyester mensen waarvan de maker zegt: “Het leven is keuzes maken. Tussen het bekende en het onbekende, zekerheid en onzekerheid, voortuitgang of de status quo. Dat alles ligt besloten in deze kus, die zowel een bevestiging van liefde kan zijn als een bitter afscheid.” En zo haalt iedere bezoeker van de beeldentuin hier bij die kus misschien wel kort een herinnering op.

slot volgt