OP ONTDEKKINGSREIS IN ROTTERDAM - 29 – LET'S GET PHYSICAL - 5 (13102020)

Waar anders zou de Milkman kunnen staan dan in dat kunstmatige weilandje op de kade waar de Floating Farm ligt afgemeerd. Het beeld van dat zo mooi corroderende cortenstaal wordt gezelschap gehouden door wat roodbonte koeien die even hun drijvende stal uit mogen. Veel te grazen valt er namelijk niet, het ziet er uit als een verwaarloosd trapveldje in een achterstandswijk. Op de “boerderij”, zo ontdek ik achteraf, worden 32 MRIJ-koeien (Maas-Rijn-IJsselkoeien) gehouden, waarover de Stichting voor Zeldzame Huisdierrassen zegt: “Het MRIJ is een dubbeldoel ras dat thuis hoort op de vruchtbare gronden langs de rivieren. Het heeft een goede melkproductie met een hoog eiwitgehalte, met daarnaast een prima vleesproductie. Het ras is zeer geschikt voor bedrijven die minder krachtvoer willen gebruiken, want het blijft goed op gewicht. Omdat de voerkosten in verhouding tot de melkproductie laag zijn, is het ras economisch makkelijk rendabel te krijgen” en verder nog “Met een evenwichtig, rustig en mak karakter zijn deze dieren makkelijk te houden. Door deze goede eigenschappen wordt dit ras ook regelmatig ingezet voor natuurbegrazing.” Ik kan mijn ogen bijna niet geloven als ik dit lees. De koeien zijn dus “mak” en “horen thuis op de vruchtbare grond langs de rivieren.” Dat ze mak zijn komt hier waarschijnlijk goed uit, maar een dieet van voornamelijk hooi in plaats van het lekkere malse gras van de weilanden langs de vaderlandse rivieren? Ik zou wel weten wat ik liever zou grazen.

Milkman is een heel toegankelijk beeld, dat wil zeggen dat ik moeiteloos een man herken die een koe boven zijn hoofd tilt, zoals een gewichtheffer dat met een zware halter doet. Voor de verandering is het bijschrift deze keer nogal vaag: De modernste melkmachines worden door de koe zelf bediend. Als zij de behoefte voelt, activeert ze een robot om haar temperatuur te meten, de spenen schoon te maken en te melken. Het is een volledig geautomatiseerd systeem waar geen mens aan te pas komt. Doeltreffend of dieronvriendelijk? De ethische impact van veel technologie is lastig te bepalen. Zichzelf melkende koeien!! Ongelooflijk!! Dit is vast door iemand anders geschreven dan die een kilometer terug bij de vijf jaar oudere Buffel nog beweerde dat we de gevangenen van de technologie aan het worden waren. Als ik in mijn jongere jaren weer eens iets buitengewoon onverstandigs had gedaan, dan zeiden mijn ouders soms hoopvol tegen elkaar “het verstand komt met de jaren”, wie weet is dat hier ook wel van toepassing. Hoewel, ik moet bekennen nog met enige regelmaat domme dingen uit te halen, dus echt helemaal gaat het niet op. Kiss is in hetzelfde jaar, in dezelfde strakke hoekige stijl en met hetzelfde materiaal gemaakt als de Statistocrat en Milkman: 2015 en cortenstaal. Maar zoenende mensen zijn het niet, het zijn twee elkaar kussende koeienkoppen die hier in de schaduw van de de drijvende boerderij staan. Zouden koeien tongzoenen? Het zou me niet verbazen. Toen ik lang geleden voor mijn moeder boodschappen moest doen, kwam ik met enige regelmaat in een ouderwets ambachtelijke slagerij. In de koelvitrine onder de toonbank lagen daar soms van die donkerrode koeientongen, die waren vele malen groter dan mijn eigen tong en ik kon me niet voorstellen dat je zoiets kon eten en van “tongzoenen” had ik toen nog nooit gehoord. Nou ja, als je generaties lang en levenslang met andere meiden in een stal of een weiland bent opgesloten en je kunstmatig wordt geïnsemineerd, zal er ondertussen toch wel iets in je DNA zitten dat je aantrekt tot je lotgenoten? De makers bekijken het vanuit een ander perspectief: De kus is een terugkerend thema in de kunstgeschiedenis. Van August Rodins beeldhouwkundige interpretatie tot de in bladgoud geschilderde zoen van Gustav Klimt en de omhelzing in stripstijl van pop art-kunstenaar Roy Lichtenstein. Atelier van Lieshout levert een eigen blijmoedige bijdrage met koeien. Die koeienkus is best een gek beeld, maar om nu te pretenderen dat het een verlengstuk zou kunnen zijn van de kussen van grootheden als Rodin, Klimt en Lichtenstein gaat me wat te ver. Uit hun eigen toelichting blijkt jammer genoeg niet of ze zich bewust zijn – of bewust willen zijn – dat zowel Kiss als Milkman daarentegen perfect passen in de vaderlandse traditie van de koe in de kunst. Ze zouden eens naar het korte filmpje van het Rijksmuseum moeten kijken waarin de conservator 17e eeuwse Nederlandse schilderkunst laat zien hoe de koe min of meer identiek is aan Nederland. Tegen het einde toont hij als een recent voorbeeld de verkiezingsaffiche van de PSP - Pacifistisch Socialistische Partij – uit 1971 waarop Saskia Holleman in haar blootje in een weiland poseert met achter zich een nieuwsgierig toekijkende koe. “In diverse christelijke gemeenten werden de affiches niet aangeplakt, of alleen met zwart plakband over enkele delen”, schreef de NRC in de necrologie van de actrice. Net zo preuts laat het Rijksmuseum de poster 50 jaar later in het filmpje zien, alsof het museum een streng christelijke enclave midden in het toch zo progressieve Amsterdam is.

wordt vervolgd