DAN MAAR NAAR SENEGAL EN SÃO VICENTE - 23 (01102016)

Woensdag 22 juni 2016 – Dakar – Praia – Mindelo
Zo'n anderhalf uur voor vertrek mogen we naar de wachtruimte van Gate 1 en 2. Veiligheidscontrole en dan zomaar een ruime en comfortabele hal. Waarom het zo lang duurde voordat we hier naartoe mochten, is een compleet raadsel. Er is meer dan voldoende ruimte voor alle passagiers van de twee vluchten die op ongeveer dezelfde tijd zullen vertrekken. De piloot heeft slechts drie kwartier nodig om het vliegtuig op het internationale vliegveld Cesária Évora weer aan de grond te zetten, waarna het wachten op de koffers bijna net zolang duurt. Het vliegveld is nog niet zo lang geleden in gebruik genomen, het standbeeld van de naamgeefster staat tegenover de ingang. Ze ziet er net zo uit als ik me haar herinner van een optreden op het strand van Ipanema. Dat moet tegen het einde van de jaar 2000 zijn geweest. Daar stond die eenvoudig geklede oudere vrouw op blote voeten naast de mooie en stukken jongere Braziliaanse zangeres Maria Monte haar mornas te zingen. Die klonken als een kruising tussen de Portugese fado en de Braziliaanse samba. Logisch, vond ik toen, de Kaapverdische eilanden liggen immers zo'n beetje halverwege beide landen.

Bijna elf uur nadat ik uit Casa Mara in Dakar vertrok, zet de taxichauffeur mij af voor de deur van Boutique City Hotel Villa St. Aubyn aan de Rua Lisboa in Mindelo, tien huizen verderop woonde Césaria Évora tot ze in 2011 overleed. Maar waar is mijn programma voor de komende dagen? Nu de nood wat hoger is, komen de Portugese woorden met grote snelheid terug. De chauffeur weet van niets, na een lange reis van een nacht zonder slaap raak ik geïrriteerd omdat ik het gevoel krijg te worden gedumpt. Bovendien dacht ik te hebben afgesproken, ik heb er in ieder geval om gevraagd, dat er iedere dag vervoer beschikbaar zou zijn. De hotelmanager brengt enige uitkomst door te zeggen dat in mijn kamer een envelop ligt te wachten. Daar zit inderdaad het programma in met maar liefst drie dagen niets doen, iets waarvoor ik niet op reis ben gegaan. Zoiets kan ik ook in Rotterdam of Buenos Aires “beleven” zonder het ongemak van lange vluchten of gemiste aansluitingen. Eerst maar een douche en een vroege siësta om mijn zinloze boosheid kwijt te raken.

De schotel staat op het dak, decoder en afstandsbediening liggen op een plank in de salon, het beloofde televisietoestel is echter niet te bekennen. “We overwegen om een nieuw toestel te kopen.......” De komende dagen dus geen EK voetbalwedstrijden meer. De jacuzzi is vuil en al een tijdje niet gebruikt, als ik om een kaart van Mindelo vraag, krijg ik er eentje van Lissabon waar ik op São Vicente niet zoveel aan heb. Logeren in een “boutique city hotel” is ook niet alles. Op verkenning dan maar, iets dat ik een paar jaar geleden op Boa Vista zo'n beetje kon doen met een ander boek van Germano Almeida als reisgids. Op São Vicente blijkt dat een stuk moeilijker: sloop en “modernisering” hebben het straatbeeld bijna 30 jaar na de publicatie van “Het testament van senhor Araúju” behoorlijk aangetast, zo niet grotendeels uitgewist. En daarmee het koloniale verleden. Maar de oudere gevels van de gebouwen aan zee afspeurend – of moet ik “langs de boulevard” zeggen? – ontdek ik iets dat me bekend voorkomt: de zetel van deClub Esportivo Mindelense, de grote rivalen van Sporting, waar senhor Araújo supporter van was. De kleur van Sporting was groen. Groen was ook de kleur van de rok die de schoonmaakster van het kantoor van senhor Araújo droeg op de dag voor de wedstrijd tussen beide clubs die het kampioenschap zou gaan beslissen. Die rok in de kleur van zijn favoriete team werkte als een “rode lap op een stier,” senhor Araújo verloor zijn zelfbeheersing en vergreep zich aan de schoonmaakster op zijn grote houten bureau. Dat bracht “geluk” want Sporting werd kampioen, het was tevens het begin van een lange seksuele relatie. De schoonmaakster, die dacht onvruchtbaar te zijn, werd zwanger en kreeg een dochter die niet beter wist dan dat haar moeder's partner haar vader was. Pas als na het overlijden van senhor Araúju zijn testament wordt voorgelezen, waarin de dochter als enige erfgenaam wordt aangewezen, wordt de waarheid onthuld en probeert zij het leven van haar onbekende vader te reconstrueren om hem alsnog te leren kennen.

Langs de boulevard, vanaf een kleinere versie van de Torre de Belém die in Lissabon aan de Taag staat tot aan het Centro Cultural, is de Portugese tijd nog wel goed zichtbaar. Inclusief het monument dat de Transatlantische vlucht over de zuidelijke Atlantische Oceaan in 1922 van de Portugezen Sacadura Cabral en Gago Coutinho herdenkt. Zij vlogen van Lissabon naar Rio de Janeiro om de 100ste verjaardag van de Braziliaanse onafhankelijkheid te herdenken en maakten daarbij een tussenlanding in Mindelo. Vandaar. Het strand is op een klein stukje na verdwenen onder winkels en restaurants en ondanks de protesten van de bevolking is er een luxe jachthaven aangelegd. Zo werd hun strand afgepikt, terwijl de lokale economie er waarschijnlijk nauwelijks iets mee opschiet. Wat voorheen voor iedereen financieel haalbaar was – zand en zee waren immers gratis – is nu alleen nog haalbaar voor hen die poen hebben: slechts een klein deel van de eilandbevolking.

wordt vervolgd