HET WATERHUIS (08042014)

Verdomme! Voor de zoveelste keer lekt er water door het plafond van mijn badkamer. De vorige keer is nog geen drie maanden geleden en dat was zo'n beetje de zevende keer in de afgelopen jaren. Steeds opnieuw wordt er bij de bovenburen iets gerepareerd en worden bij mij het plafond hersteld en de muren opnieuw geschilderd. Pogingen om de bij de verbouwing speciaal gemengde warme terracotta tint opnieuw te mengen, mislukken steevast, dus doe ik het sinds de eerste lekkage in 2007 met goed bedoelde doch minder mooie variaties. En iedere keer weer hopen dat de reparatie nu eens goed gedaan zal worden. Alweer niet. Na lang aandringen, wordt door de nog niet zo lang geleden benoemde administrateur van de Vereniging van Eigenaren toegezegd dat de oorzaak van de lekkage door hem voor eens en voor altijd zal worden opgelost. Het vroeg in de ochtend hakken in de vloer van de bovenburen klinkt dan ook als muziek in mijn oren, totdat ik 's avonds ga douchen en het water niet meer wegloopt. De afvoer is verstopt. De volgende ochtend ontkennen de loodgieters die boven mijn hoofd aan het werk zijn in alle toonaarden dat er puin in de afvoer zou zijn gevallen. De leugenaars.

In Buenos Aires bestaat er gelukkig een klein leger professionele ontstoppers, waarvan er prompt een verschijnt. Zijn eenvoudige machine waardoor een dunne flexibele slang – type doucheslang – met metalen “boorkop” wordt geduwd, zou al vibrerend de verstopping moeten verhelpen. De 10 meter lange slang zoekt zijn weg naar de verstopping via de afvoerpijpen van mijn appartement door de waterafvoer van het gebouw, maar ontdekt niets. Al doende krijg ik uitleg waarom het toilet wel doorspoelt en het water van de douche, het bidet en de wastafel niet weg kan. Het honderd jaar oude gebouw blijkt te zijn uitgerust met het “sistema Inglés”, het Engelse systeem waarbij de afvoer van het toilet naar het riool en het overige water is gescheiden. Een systeem dat standaard werd toegepast tot in de jaren 40 van de vorige eeuw. Er wordt een dubbeldikke slang ingezet, die komt wel iets tegen, maar er niet doorheen. Wat wel duidelijk wordt is dat het om “puin” gaat. Na een paar uur geeft de ontstopper de moed op, er zal een andere oplossing moeten worden gevonden. Om een lang verhaal kort te maken: de verstopping zit ergens tussen 2 en 3 verdiepingen lager en hoewel daar de muur wordt opengehakt en een “luikje” in de afvoerpijp wordt gezaagd, lukt het ook op die manier niet om te ontstoppen. Uiteindelijk wordt mijn badkamervloer opengebroken en wordt al het gebruikte omgeleid naar de werkende afvoerpijp van het toilet.

De opmerking over het “Sistema Inglés” herinnert me aan het kleine museum in het hoofdkantoor van de drinkwaterleiding van Buenos Aires, dat terecht het PALACIO DE LAS AGUAS CORRIENTES heet. Vrij vertaald “Paleis van het Stromende Water”. De buitengevel bestaat uit 300duizend op maat gemaakte keramiek elementen van Royal Doulton – waaronder de wapens van Argentinië en de toen 15 provincies – en geglazuurde terracotta tegels van Burmantofts Pottery. Ieder element en iedere tegel was genummerd, zodat het op de bouwplaats op de juiste plek kon worden geplaatst. LEGO avant la lettre. In de zalen: watermeters, kranen, afvoerpijpen en toiletpotten in alle mogelijke soorten en maten zoals die de afgelopen ruim honderd jaar werden geplaatst. Originele bouwtekeningen en documentatie over de openbare inschrijving voor de bouw. En uiteindelijk waar het allemaal om was te doen: verdiepingen hoog enorme watertanks, want de super-de-luxe gevel was slechts bedoeld om de lelijke wateropslag te maskeren. Dit was in het Argentinië van tegen het einde van de 19e eeuw, toen er geld in overvloed was. Terwijl in Buenos Aires het waterpaleis werd gebouwd, begon een geremigreerde ex-slaaf in de Braziliaanse wijk van Lagos met de bouw van het Casa da Água.

Toen ik in 1999 op het punt stond om vanuit Nigeria naar Rio de Janeiro te verhuizen, dronk ik een kop koffie met een bankier die mij vertelde dat zijn oma da Rocha heette en hij een “Brazilian” was. Zij woonde in het huis dat haar vader in Portugese stijl in het oudste deel van Lagos had gebouwd. Dat huis wilde ik uiteraard bezoeken, hetgeen snel werd geregeld. Oma was al ver in de 90 maar zeer helder van geest. In de salon oude sepia foto's van de bloedmooie jonge Oma en van de renpaarden van haar vader. “Rijk zijn als een Rocha”, luidde destijds een gezegde in Lagos. Op de binnenplaats van het huis stond een waterput, letterlijk één van de bronnen van rijkdom van de familie. Bij het ontbreken van leidingwater, was schoon drinkwater geld waard en dus verkochten de Rocha's het water uit hun put. Eenmaal aangekomen in Rio werd ik genood om voor de maaltijd aan te schuiven bij mijn daar wonende neef. Toen de andere disgenote hoorde dat ik tot voor kort in Lagos had gewoond, vertelde ze dat het boek “A Casa da Água” van Antonio Olinto net opnieuw was uitgegeven, een boek over de familiegeschiedenis van de da Rocha's! Ik kocht een paar exemplaren om mee naar Lagos te nemen. Oma ontving me naast de waterput en hield uit dankbaarheid voor het boek tijdens het hele bezoek mijn hand vast. Bij het afscheid gaf ze me twee zakjes Danish Butter Cookies voor de terugreis, die bewaar ik 15 jaar later nog altijd als aandenken. Achteraf bezien toch wel fijn die lekkages in Buenos Aires, want anders had ik deze speciale herinnering aan Lagos nooit opgeschreven.