KAAPSE KRONIEK - 50 (01072008)

Woensdag, 4 juni 2008. Op de dag dat Barack Obama in de Verenigde Staten presidentskandidaat wordt voor de Democratische Partij, meldt CNN “Atheïsten betrapt terwijl ze de liefde bedrijven in een kathedraal”. In de biechtstoel nota bene! Lang geleden mocht ik de prachtige moskee van Djenné in Mali niet van binnen bekijken omdat er een paar jaar eerder stiekem blote foto’s waren gemaakt voor een mannenblad. Prompt werd het gebouw gesloten verklaard voor ongelovigen, ergo iedereen die geen Moslim is. In het Zuid-Afrikaanse nieuws wordt melding gemaakt van een heel ander seksschandaal “Topschool naar de rechtbank over achtjarige jongen na seksuele handelingen in de toiletten”. Inderdaad een achtjarige leerling die een klasgenootje min of meer had gedwongen om hem op het toilet te pijpen, is niet erg alledaags. De school wil hem verwijderen, maar dat valt niet mee. Daarom moet de rechter er aan te pas komen, waardoor het hele land nu weet wat er is voorgevallen. In het xenofobiekatern van mijn krant wordt gemeld dat radeloze ontheemde buitenlanders die, ten einde raad, zichzelf wilden verdrinken in de ijskoude Atlantische Oceaan. Dat gaat tenminste over het echte leven, dat, zoals altijd, gewoon doorgaat.

Zaterdag, 7 juni 2008. Ondanks de weersvoorspelling dat het vanmorgen zou moeten regenen, schijnt de zon. Het extra duwtje in de rug dat ik vandaag nodig heb om in de auto te stappen en naar Genadendal te gaan, de oudste zendingspost in Zuid-Afrika. Eergisteren vertelde een collega dat zij daar heeft gewoond en nog steeds een tweede huis heeft. “Mijn vader was er dominee”. Pas toen ze haar meisjesnaam onthulde – Wessels - werd het mij na wat zoekwerk duidelijk dat die vader een vooraanstaand lid van de Moravische Kerk was geweest. Tot en met President van de Morawiesche Kerk van Suid-Afrika. Tijdens het beklimmen van de pas over de Hottentothollandbergen, even na Somerset-West, begint het keihard te regenen. Het is gelukkig alles behalve druk op de weg. Heuvel op heuvel af, de vergezichten laten het vandaag afweten. Vlak voor Caledon linksaf de R409 op, richting Genadendal en Greyton. Bijna tot vervelens toe opnieuw langs berg en dal. Veel schapen op de plekken waar absoluut niet kan worden geboerd. Heide-achtige stukken land vol met grote keien. De winter moet nog beginnen en de lammetjes dartelen in de kou! Dat kan toch helemaal niet? Alsof in het vaderland de schapen in december lammeren in plaats van in maart of zo.

Na een half uur de afslag naar Genadendal. De buitenkant van het dorp ziet er niet veelbelovend uit. De lokatie, een lange asfaltweg vol met gaten, huizen die alles behalve economische voorspoed uitstralen, uitsluitend gekleurde medemensen. Na een paar kilometer maakt de weg een bocht naar links en sta ik plots in het historische centrum, dat in z’n geheel tot een nationaal monument is verheven. Het regent zonder ophouden. In de flink groter dan gebruikelijke kerk speelt het blaasorkest “Besame Mucho” bijna net zo gedragen als een psalm. In het Zendingsmuseum word ik verwelkomd met de vraag “Wat heb je hier op een dag zoals deze in vredesnaam te zoeken?” Ik vertel over mijn bezoeken aan andere zendingsdorpen én dat ik een collega ben van de dochter van Dominee Wessels. Magische woorden, een sesam open u. De man die mij ontvangt spreekt perfect Hooghollands, zoals Nederlands hier wordt genoemd. Hij heet Isaac Balie, de oprichter van het museum en de curator en de direkteur en hij heeft vrijwel de hele collectie eigenhandig bijeen gebracht. Balie was bovendien goed bevriend met Dominee Martin Wessels, die jarenlang predikant in Genadendal is geweest en er na zijn emeritaat opnieuw ging wonen. Tot aan zijn dood in 2007. Zijn foto hangt in de “huiskamer” van het museum.

Tot en met het gebouw waarin het museum is gevestigd, is een museumstuk. Het werd in 1838, kort na de afschaffing van de slavernij in 1834, gebouwd om de eerste lerarenopleiding van Zuid-Afrika te huisvesten. Die “pabo” zou bijna 90 jaar later door de overheid worden gesloten omdat die vond dat kleurlingen geen hogere opleiding nodig hadden. “Ze kunnen maar beter werk als landarbeider zoeken!” Het voortbestaan van de school werd tijdens die 90 jaar eveneens meerdere malen bedreigd door het Britse koloniale bestuur. Die wilden hun van de Nederlanders overgenomen kolonie zo snel mogelijk verengelsen en de opleiding niet subsidieëren tenzij het Nederlands als voertaal zou worden vervangen door het Engels. Hoewel die subsidie zeer welkom zou zijn geweest, weerstond de Moravische Kerk de verleiding. Al doende, o ironie, redde de kerk niet alleen de zieltjes van haar lidmaten, maar bovendien het Afrikaans als eerste taal van miljoenen “bruinmense”. Na de “toegangsfooi” - de entree - te hebben betaald, moet het gastenboek worden getekend voordat de collectie mag worden bekeken. “Heeft Nelson Mandela dat ook gedaan?” wil ik weten. Mandela bezocht Genadendal in 1995 en veranderde daarna de naam van zijn ambtswoning in Kaapstad in “Genadendal” als eerbewijs voor wat er in de loop der eeuwen in het dorp was gedaan voor de emancipatie van hen die honderden jaren als mensen van een mindere soort waren beschouwd en behandeld. En, zoals ik zelf heb kunnen waarnemen, soms vandaag de dag helaas nog worden behandeld. Het antwoord is bevestigend. Als ik die bladzijde echter wil bekijken, volgt het treurige nieuws dat een of andere klojo die eruit heeft gescheurd en verdonkeremaand.

wordt vervolgd