LAS MALVINAS SON ARGENTINAS - 1 (10042007)

Maandag 2 april is een prachtige herfstdag in Buenos Aires. Het is een vrije dag, het is een herdenkingsdag. Het is de dag waarop wordt herdacht dat Argentijnse troepen 25 jaar geleden de Malvinas – de Falklandeilanden – heroverden. Het is de dag om te herdenken dat de eilanden, die in 1833 door de Britten werden genaast en sindsdien door Argentinië worden opgeëist, voor korte tijd weer onder Argentijns bestuur stonden, voor niet meer dan 74 dagen. Het is de dag om de 649 gevallen soldaten te herdenken die sneuvelden of verdronken tijdens dit heilloze avontuur. Het is de dag om de militaire dictatuur van destijds te vervloeken. De militaire dictators die probeerden hun populariteit op te vijzelen door slecht voorbereide en slecht uitgeruste jonge dienstplichtigen de oorlog in te sturen. Het is de dag om aandacht te vragen voor de nazorg voor de veteranen die lange tijd met de nek werden aangekeken en die veelal in armoede leven. Het is de dag om eraan te herinneren dat er na de oorlog meer veteranen zelfmoord hebben gepleegd dan er tijdens het conflict zijn gesneuveld. Het is de dag om de Argentijnse eis voor onmiddelijke overdracht van de soevereiniteit nogmaals kracht bij te zetten. Het is de dag voor politieke retoriek. Het is de dag waarop iedereen op zijn eigen manier de nationale obsessie van “las Maivinas son Argentinas – de Malvinas zijn Argentijns” beleeft, de slogan die duizenden keren wordt herhaald.

Het toeval wil dat ik tijdens die oorlog van 1982 in Engeland woonde en werkte. Ongewild beleefde ik de verontwaardiging daarover en evenzeer ongewild moest ik dagelijks het geëxalteerde geraas van Margaret Thatcher aanhoren. Alsof ze college had gelopen bij de heren Goebbels, Hitler en Mussolini en cum laude was afgestudeerd aan de Faculteit voor Nationalistisch Gebral. Jeetje, wat was ik opgelucht toen het voorbij was, hoewel het me nu aan de andere kant van de wereld het gevoel geeft de oorlog van zeer nabij te hebben meegemaakt. Dit wordt versterkt door een fototentoonstelling in de open lucht van overbekende oorlogsbeelden. Zoals de foto van Britse militairen die met de handen in de lucht worden afgemarcheerd door een Argentijnse soldaat. Van de ondergang van de Argentijnse kruiser Belgrano die door een Engelse onderzeeër werd getorpedeerd. Voorpaginanieuws in Londen en de rest van de wereld. Van kleumende Argentijnse soldaten in veel te dunne kleding. De lafbekken die deze jongens de oorlog hadden ingestuurd, lagen in Buenos Aires lekker warm achter Kaap Kont. Zelfs ik weet dat de herfstmaanden in het diepe zuiden van het zuidelijk halfrond de slechtst mogelijke tijd van het jaar is voor een dergelijke campagne. Aan de militaire academie afgestudeerde generaals en admiraals die kennelijk nooit hadden gehoord hoe de legers van Napoleon en Hitler in de Russische winter voor de bijl gingen. Klootzakken van de hoogste orde. Zeer terecht demonstreren oorlogsveteranen regelmatig met spandoeken waarop “ook wij zijn slachtoffers van de militaire dictatuur” staat.

Net als 25 jaar geleden in Londen, krijg ik nu in Buenos Aires een stortvloed van nieuws en beschouwingen over de oorlog van lang geleden te verwerken. Deze keer geen noodgedwongen aanhoren, maar uit pure belangstelling volgen. Dagbladen en televisie besteden vele pagina´s en uren aan het conflict en de voortdurende nasleep ervan. President Kirchner doet de aftrap door in de aanloop naar de herdenking een verdrag met Groot Britannië over gezamenlijk exploitatie van de de bodemschatten in de zuidelijke Atlantische Oceaan op te zeggen. De President, een door de wol geverfde bespeler van de nationalistische sentimenten, pakt in een adem door de oliemaatschappijen – die verfoeide vertegenwoordigers van het verwerpelijke imperialistische kapitalisme - aan met een wet die terugwerkende kracht tot 1992 heeft. Het jaar waarin partijgenoot en ambtsvoorganger Menem het genoemde verdrag sloot. Voor de rest lijkt de herdenking hem weinig te interesseren, hij laat zich tenminste door de vice-president vertegenwoordigen tijdens de belangrijkste nationale herdenkingsbijeenkomst. Vraaggesprekken met veteranen onthullen hoe zij als jonge diensplichtigen tijdens de oorlog hun onschuld verloren. “In de films die ik had gezien, zag een oorlog er heel anders uit dan die we in de Malvinas zelf meemaakten” vertelt een oud landmachtsoldaat. Een bemanningslid van de kruiser Belgrano memoreert hoe hij, door de wacht over te nemen van een maat die moe was, het vege lijf redde. Toen de Britse torpedo´s het schip raakten stond hij aan dek, terwijl zijn collega benedendeks lag te slapen en daardoor verdronk.

Een vijftal oud-strijders die toestemming hebben gekregen om de Malvinas te bezoeken worden door de schrijvende pers en de televisie op de voet gevolgd. Ze zijn heel wat beter gekleed en geschoeid dan destijds. Ze bezoeken het slagveld en laten kleine plaquettes achter ter nagedachtenis aan gevallen kameraden. Bijna helden zijn het die op de oorlogsbegraafplaats van Darwin de Argentijnse vlag om het monument voor de gevallenen draperen en, die als ze weg gaan, daar laten hangen. De Argentijnse vlag is terug op de Malvinas! Dit stoort de lokale bevolking in ernstige mate. De Argentijnse kleuren hebben hetzelfde effect op Falklanders als een rode vlag op een stier. De politie haalt de gedenkplaatjes vrijwel onmiddellijk van de graven, verwijdert de vlag en er wordt overworgen de bezoekende veteranen aan te klagen wegens het verstoren van de openbare orde. Het zal allemaal met een sisser aflopen, maar toekomstige bezoekers zijn vast gewaarschuwd dat ze zich dienen te gedragen. Ze vinden de sporen terug van hun aanwezigheid in 1982. Verroeste resten van wapentuig, fragmenten van uniformen en onderkleding, knopen, half vergane sokken en schoenen, Batterijen, plastic flessen en verroeste conservenblikjes, kogel- en granaathulzen. Loopgraven en bomkraters.

wordt vervolgd