DE TANGOJUNGLE VAN BUENOS AIRES (05112003)

Wij zijn op ontdekkingsreis door de tangojungle van Buenos Aires, waar op ieder moment van de dag.tango wordt gedanst. Op straat, in de scholen en in de milonga’s (salons). Tangolessen zijn er te kust en te keur, iedereen die dat wil kan er aan meedoen. Zelf danste ik een keer met een ongeveer 50 jarige Argentijn, die pas zijn tweede les kreeg. Ralph danste met Yokio Niki uit Japan. Ik herinner me die grote Mexicaan en een afschuwelijk luidruchtige bullebak uit Australië. De meeste buitenlanders zijn echter Europeanen, de Nederlanders zijn makkelijk herkenbaar door hun lengte en stijfheid. Na een paar weken dansen, ontdek je dat er binnen de “Argentijnse tango” veel varianten en stijlen bestaan. Wat mij vooral interesseerde was hoe de docent zich tot de dans en het les geven opstelde. Wie kon de materie goed overdragen en hoe reageerden ze op de leerlingen die allemaal hard hun best deden om net zo goed te dansen als zij. Hier onderscheidt de Maestro zich van de leraar. Een Maestro heeft charisma en dan doet het er niet toe of je van de straat of van het conservatorium komt. Nu ik weer veilig in het Haagse zit, overpeins ik onze avonturen in de tangojungle van Buenos Aires.

Onze eerste ontmoeting was met de straattango, die er heel ouderwets uitziet! Deze dans is de anekdote geworden van het armoedige verleden en gedegradeerd tot een trucje. Dit trucje, verpakt in folkloristische kleding, wordt keer op keer voor de toeristen herhaald. Toch troffen we soms ook heel goede of charmante dansers. Zoals het piepjonge stel in la Boca, dat mij niet alleen ontroerde door hun concentratie, maar ook door de soepelheid waarmee ze bewogen. Deze onschuld was gekleed in een zwarte netpanty met ladders.

De Oudevandagen tango vertegenwoordigde het levende verleden! In de nostalgische Confitería Ideal komen ze iedere middag samen om te dansen en onschuldige tangotoeristen te schaken. Onder begeleiding van de docenten werd ik door menig oud heerschap de klassieke danszaal rond gedraaid. De ene heer klemde me stevig in de armen en vond het belangrijk om al hummend het ritme aan te geven. Een andere verraste me keer op keer met vreemde hupjes en draaitjes. Terwijl een derde neigde naar complexere vormen en het nodig vond om voor leraar te spelen, gaf een vierde de voorkeur aan rustige en eenvoudige vormen. De twee meest opvallende oude heren waren die behoorlijk corpulente en die kleine gebochelde. Tot mijn verbazing danste de corpulente, zonder dat het hem enige moeite kostte, als een wervelwind. Om mee te stappen in het hobbelige ritme van “de bochel” viel niet mee. Geheel tegen de etiquette probeerde hij bovendien heel brutaal om mij meer dan vier dansjes af te troggelen!

Het Culturele Centrum Borges is gevestigd in de prachtige Galerías Pacifico. De lessen die wij er volgden, vonden we uiteindelijk onder de klassieke tango vallen. Veel docenten reproduceerden de lessen die zij zelf waarschijnlijk tientallen jaren eerder op het conservatorium hadden gevolgd. Menig leerling probeerde verwoed het lopen vanuit de borst met gestrekte tenen te kopiëren. Niet alleen de tenen maar ook de gezichten werden gestrekt, want door de concentratie verdween ieder glimlachje. In rijen werden de stapjes tegelijk gerepeteerd. Soms onder begeleiding van een dwingende vingerclick voor de maat, soms van de stem. De fijnste docenten bleken vaak als invaller les te geven. Aldus onmoetten wij onze eigen Maestros: Damián en Nancy!

De taxi zette ons af bij een aftandse zaal. Wij waren te laat voor de les, de docenten kwamen nog veel later! Damián en Nancy zijn jong, eigenwijs én heel eigentijds: de moderne tango! Stap voor stap werd ons het parallel lopen aangeleerd, waarbij de heer met het rechterbeen stapt en de dame met het linker. Daarna gekruist: beiden stappen met het rechterbeen. Om vervolgens “ochos - achten” te gaan lopen. De dame draait hierbij van links naar rechts achten vóór de heer die rechtuit gaat. Vanuit deze grote speelse beweging die, zoals een slakkenhuis, steeds kleiner werd, ontstond een vervolg waarbij de dame om de heer draait. De Giro! Dit was niet echt nieuw voor ons, maar de helderheid waarmee het werd uitgelegd wel. Heel eenvoudig legde Nancy uit hoe ik moest stappen. Ze trok zelfs aan mijn benen en corrigeerde mij meerdere malen totdat ze tevreden was. Damián haalde zorgvuldig de foutjes uit onze dansfiguren. Aan het einde van de les hadden we het gevoel een tango-handreiking te hebben ontvangen die de deuren opende voor meer….

“Meer” was er te vinden in Avenido Boedo 722 bij Chicho en Mauricio. Chico zag eruit als een onderwereld figuur. Een lekkere vent met lang haar, rauwe stem, dikke buik, een wonderlijk mooie balans en snelle benen! Mauricio Castro was het recalcitrante kind, die de dans van alle oude kleren heeft ontdaan en hem daarna een splinternieuw pak heeft gegeven. Iedere les kwam er een ouwe rot in het vak kijken naar dit wonderkind die de recalcitrante tango introduceerde. Hij verkondigt zijn kunnen in binnen- en buitenland en heeft zelfs een lesboek geschreven. Dit niveau was veel te hoog voor ons, maar deze mannen waren zo boeiend om te zien. Hun lesmethoden waren in dezelfde sfeer als de moderne tango maar een tandje hoger. Hier werd tango gecreëerd, een tango die het oude systeem afbrak en er een nieuw systeem overheen zette. Hier was geen plaats voor beginnersfouten, hier ging het om timing. Mauricio heeft één les over vrijwel niets anders gepraat dan zijn filosofie achter de dans, alsof hij college gaf. Hier lessen de jonge Argentijnen, hier lééft de TANGO.